Tıbbi Deontoloji Madde 16
Tabip ve diş tabibi bir kimsenin sıhhi durumu hakkında, ilmi metodları tatbik suretiyle bizzat yaptığı muayene neticesinde edindiği vicdani ve fenni kanaata ve şahsi müşahadesine göre rapor verir. Hususi bir maksatla veya hatır için rapor veya her hangi bir vesika verilemez.
Açıklama
TDN Madde 16, tıbbi raporların bilimsel dürüstlük ve nesnel muayeneye dayanması zorunluluğunu hüküm altına alır. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un hekimlere yüklediği genel dürüstlük yükümlülüğüyle birlikte değerlendirildiğinde, Nizamnamenin 16. maddesi bu yükümlülüğün tıbbi belgeye özgü boyutunu düzenler. Hekim ya da diş hekimi, bizzat yaptığı muayene sonucunda elde ettiği vicdani ve bilimsel kanaatine ve kişisel gözlemine göre rapor verebilir; hatır ya da özel amaç güden her türlü belge düzenlenmesi açıkça yasaktır. 6023 sayılı TTB Kanunu çerçevesinde tabip odaları da sahte rapor düzenlenmesini disiplin suçu olarak takip etmekle yükümlüdür; dolayısıyla bu hüküm hem bireysel hem de kurumsal denetim boyutu taşır.
Uygulama açısından hekim, rapor yazacağı kişiyi bizzat muayene etmeden herhangi bir sağlık belgesi düzenleyemez; başkasının muayene verilerini veya salt beyanlarını esas alarak rapor hazırlaması Nizamnamenin bu maddesiyle bağdaşmaz. Hekim, raporun düzenlendiği tarihi, muayenenin yapıldığı yeri ve uygulanan klinik yöntemi kayıt altına almalı; belgeyi imzalamadan önce dayanağını müşahede notlarıyla ilişkilendirmelidir. Hasta rızası alınarak tutulan muayene kayıtlarının raporla örtüşmesi ve her iki belgenin aynı arşivde saklanması, ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıkları önlemek bakımından kritik önem taşır. Adli amaçla düzenlenen raporlarda ise nesnel klinik bulgulara dayanan gerekçelerin detaylı biçimde kaleme alınması zorunludur.
TDN Madde 16’yı ihlal eden hekim hakkında TTB disiplin mekanizması işletilir; Haysiyet Divanı ihlalin ağırlığına göre uyarı, kınama ya da geçici meslekten men kararı verebilir. Özellikle adli amaçlı sahte rapor düzenlenmesi Türk Ceza Kanunu’nun resmi belgede sahtecilik hükümlerini de devreye sokabilir; bu durumda hekim mesleki yaptırıma ek olarak cezai kovuşturma ve hukuki tazminat sorumluluğuyla eş zamanlı karşılaşabilir. İdari boyutta kamu kurumlarında görev yapan hekimler 657 sayılı Kanun kapsamında ayrıca soruşturmaya muhatap olabilir. Örneğin mahkeme için düzenlenecek maluliyet raporunu bizzat muayene yapmadan hazırlayan hekim hem disiplin hem de TCK’nın belge sahteciliği hükümleri kapsamında yargılanma riskiyle karşılaşır.