Açıklama

TDN Madde 15, hekimin bireysel tedavinin ötesine geçerek koruyucu sağlık hizmetlerine etkin biçimde katkı koyması yükümlülüğünü düzenleyen temel bir hükümdür. Bir aile nezdine veya herhangi bir kuruma çağrılan hekim, yalnızca hastayı değil çevreyi de korumayı gözetmekle yükümlüdür; hastalara ve onlarla birlikte yaşayanlara, hem kendileri hem de muhitleri bakımından sağlık sorumluluklarını bildirmekle mükelleftir. 1219 sayılı Kanun’un kamusal sağlığı bireysel tedavinin önüne taşıyan anlayışı ile halk sağlığı mevzuatının bildirimi zorunlu hastalıklar rejimi, bu maddenin normatif dayanağını oluşturmaktadır. 6023 sayılı TTB Kanunu’nun öngördüğü mesleki sorumluluk anlayışı da hekimi salt bireysel hizmet sunucusu değil, sağlığın toplumsal boyutunu gözeten bir aktör olarak tanımlamaktadır. Gerektiğinde tedaviye devamı reddetme pahasına bile olsa hijyen ve korunma kurallarına uyum için çaba gösterilmesi yükümlülüğü, maddenin en güçlü sorumluluk standardını yansıtmaktadır.

Bu hüküm, hekimi yalnızca bireysel sağlık sunucusu değil, toplum sağlığının aktif bir unsuru olarak konumlandırır. Bulaşıcı hastalıklar, çevresel sağlık riskleri, aile içi ihmal ve kötü hijyen koşulları bu maddenin pratikte uygulanmasını gerektiren başlıca durumlardandır. Hekimin yalnızca hastanın fiziksel semptomlarıyla değil, onun sağlık risklerinin çevreye yansımasıyla da ilgilenmesi bu maddeden doğan yükümlülüktür. Aydınlatılmış onam süreci yalnızca tedaviyi değil, koruyucu önerileri de kapsamalı; bu önerilerin ve hastanın tepkisinin kayıt altına alınması ispat güçlüğünü ortadan kaldırır.

Nizamnamenin 15. maddesi, TTB’nin salgın hastalık dönemlerinde yayımladığı rehberler ile bildirim zorunluluklarına ilişkin yönetmeliklerle doğrudan kesişmektedir. Haysiyet Divanları bu maddeyi, hekimin koruyucu sağlık önlemlerini sistematik biçimde ihmal ettiği ve bu ihmalin toplum sağlığına somut biçimde yansıdığı vakalarda uygulamaktadır. Yaptırımlar uyarı ve kınamadan başlayıp ihlalin boyutuna göre geçici meslekten uzaklaştırmaya kadar uzanabilmektedir; halk sağlığını ciddi biçimde tehlikeye atan ağır ihmal durumlarında idari ve cezai sorumluluk yollarının da birlikte işletilmesi mümkündür. Pratik açıdan hekim, ihmal edilen hijyen koşullarını, tedaviyi güçleştiren çevresel etkenleri ve bulaşıcı hastalık şüphesini gerekli makamlara bildirmek ve bu bildirimleri kayıt altına almakla etik olarak yükümlüdür.