Tıbbi Deontoloji Madde 19
I. Tabip ve diş tabibi mesleki veya şahsi sebeplerle, tedaviyi bitirmeden hastasını bırakabilir.
II. Ancak, bu gibi hallerde, diğer bir meslektaşın tedavi veya müdahalesine imkan verecek zamanı evvelden hesaplayarak hastayı vaktinde haberdar etmesi şarttır. Hastanın bırakılması halinde hayatının tehlikeye düşmesi veya sıhhatinin zarara uğraması muhtemel ise, diğer bir meslektaş temin edilmedikçe, hastayı terkedemez.
III. Hastayı bu suretle terkeden tabip veya diş tabibi, lüzum gördüğü veya hasta tarafından talep edildiği takdirde, tedavi zamanına ait müşahade notlarını verir.
Açıklama
TDN Madde 19, devam eden bir tedaviyi yarıda bırakan hekimin uyması gereken usul ve koşulları belirleyen; hasta güvenliğini merkeze alarak tedaviyi terk etme özgürlüğüne önemli sınırlar getiren bir düzenlemedir. Nizamnamenin 19. maddesi, hekimlik sözleşmesinin vekâlet akdi niteliğini düzenleyen Türk Borçlar Kanunu hükümleriyle ve 1219 sayılı Kanun’un özen yükümlülüğüyle birlikte okunduğunda, bırakma işleminin rastgele alınmış tek taraflı bir karar olmadığı anlaşılır. Hekim, başka bir meslektaşın devreye girebileceği makul süreyi önceden hesaplamak ve hastayı zamanında yazılı olarak haberdar etmekle yükümlüdür. Hastanın hayatı ya da sağlığı tehlikedeyse başka hekim temin edilmedikçe hasta terk edilemez; bu koşul, hasta güvenliğinin bireysel tercih ve kararın önünde tutulduğunu açıkça ortaya koyar.
Uygulama boyutunda hekim, tedaviyi bırakacağı hastanın klinik durumunu değerlendirerek makul ve güvenli bir devir süreci kurmalıdır. Hastaya yazılı bildirim yapılması önerilir; bu bildirimde yönlendirilen sağlık kuruluşu ya da hekimin iletişim bilgileri açıkça yer almalıdır. Hekim, gerekli gördüğünde ya da hasta talep ettiğinde tedavi dönemine ait müşahede notlarını hastaya vermekle yükümlüdür; bu notlar sürekliliği sağlayan ve sonraki hekimi bilgilendiren temel devir belgesi işlevi görür. Aydınlatılmış onam belgelerinin ve muayene kayıtlarının eksiksiz tutulması, olası ihmal iddialarına karşı koruyucu bir işlev üstlenir ve ispat yükünü hekimin lehine çevirir.
TDN Madde 19 kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmeyen hekim, 6023 sayılı TTB Kanunu’nun 30. maddesi çerçevesinde Haysiyet Divanı’na sevk edilerek uyarı, kınama ya da geçici meslekten men yaptırımıyla karşılaşabilir. Hukuki boyutta zamanında devir yapılmaması nedeniyle hastanın zarar görmesi, tıbbi uygulama hatası (malpraktis) davalarına zemin hazırlayabilir; Yargıtay’ın ilgili kararlarında bu tür terk işlemlerinde ihmalin tazminat sorumluluğunu tetiklediği istikrarlı biçimde vurgulanmaktadır. Cezai boyutta taksirle yaralama ya da ölüme sebebiyet verme hükümleri de gündeme gelebilir. Örneğin kronik hastalığı olan hastayı yazılı bildirim yapmadan ve başka hekim temin etmeden terk eden bir hekim, disiplin yaptırımıyla birlikte tazminat ve cezai sorumlulukla eş zamanlı karşılaşır.