Tıbbi Deontoloji Madde 21
I. Başkalarının yardımı ile yapılacak cerrahi ameliyeler ile diğer tedavilerde, operatör, müdavi tabip ve diş tabibi, beraber çalışacağı elemanları seçmekte serbesttir.
II. Götürü ücret şartı müstesna olmak üzere, yardımcı tıbbi personelin ücretleri, hasta tarafından ödenir.
III. Hasta tarafından çağırılmamış olan müdavi tabip veya diş tabibi, ameliyetta hazır bulunmaktan dolayı ayrıca ücret isteyemez.
IV. Umumi, mülhak ve hususi bütçeli daireler ile belediyelere, iktisadi Devlet teşekküllerine veya bunlara bağlı müesseselere ait sağlık tesislerinde olan usul ve esaslar mahfuzdur.
Açıklama
TDN Madde 21, cerrahi ekip oluşturma serbestisini, yardımcı sağlık personelinin ücretlendirilmesini ve müdavi hekimin ameliyattaki hukuki konumunu düzenleyen bütüncül bir hükümdür. Nizamnamenin 21. maddesi, 1219 sayılı Kanun kapsamındaki cerrahi uygulama yetkisiyle birlikte değerlendirildiğinde operatörün ve müdavi hekimin ekip tercihindeki mesleki özerkliğini hukuki güvenceye bağlar. Götürü ücret dışındaki hâllerde ameliyata katılan yardımcı personelin ücreti hastaya aittir; hasta tarafından çağrılmamış olan müdavi hekim ise ameliyatta hazır bulunmakla ayrı ücret talep edemez. Kamu sağlık tesislerine ilişkin usul ve esaslar bu genel kuralların dışında tutulmuş olup söz konusu kurumlarda kuruma özgü mevzuat öncelikle ve ayrıca uygulanır.
Uygulama açısından operatör, ameliyata katılacak asistan, anestezi uzmanı ve yardımcı kadroyu mesleki gerekçeyle seçmekte serbesttir; bu seçime idari ya da ticari baskıyla müdahale edilmesi kabul edilemez. Hastanın önceden eksiksiz bilgilendirilmesi ve ameliyat ekibinden kaynaklanan ek maliyetler konusunda açık yazılı onam alınması, hem deontolojik hem de Türk Borçlar Kanunu’nun vekâlet hükümlerine göre zorunludur. Yardımcı personele ödenecek ücretlerin muayene kaydına, onam belgesine ve faturaya yansıtılması şeffaflık ilkesinin gereğidir; bu belgelerin bir arada saklanması ispat açısından kritik önem taşır. Kamu kurumlarında ise ilgili sağlık tesisinin tabi olduğu özel mevzuat ve kurum talimatnamesi uygulanmalıdır.
TDN Madde 21’i ihlal eden hekime, özellikle hastayı önceden bilgilendirmeksizin ek ücret yüklenmesi durumunda TTB Haysiyet Divanı kınama ya da geçici meslekten men kararı verebilir; ihlal sistemik bir nitelik taşıyorsa sürekli meslekten men de gündeme gelebilir. Hukuki boyutta Türk Borçlar Kanunu’nun vekâlet hükümlerine aykırı davranış tazminat sorumluluğunu doğurabilir; ücret konusundaki belirsizlik sözleşme uyuşmazlığına zemin hazırlar ve Tüketici Mahkemesi’nde iade davasına konu olabilir. Hasta tarafından davet edilmemiş müdavi hekimin ameliyat ücreti talep etmesi bu sorumluluğun tipik örneğini oluşturur. İdari boyutta kamu kurumlarında gerçekleştirilen ihlaller görevin kötüye kullanılması kapsamında değerlendirilerek 657 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı soruşturmaya ve ücret iadesine yol açabilir.