Açıklama

TDN Madde 23, güç doğumlarda hekimin karar alma sürecini yöneten ve nesnel tıbbi kriterler dışındaki her türlü etkiye kapalı olmasını emreden bir düzenlemedir. Nizamnamenin 23. maddesi, 1219 sayılı Kanun’un hekime yüklediği özen ve bilimsel dürüstlük yükümlülüklerini, dış baskının en yoğun biçimde hissedilebileceği obstetrik acil koşullarına uyarlar. Hekim güç doğumda hem anayı hem de çocuğu kurtarmaya çalışmak durumundadır; her ikisini birden kurtarmanın olanaksız göründüğü durumlarda ise belirleyici olan yalnızca tıbbi ve bilimsel kriterler olmalıdır. Aile içi tercihler, ekonomik baskılar ve duygusal etkenler hekim kararını etkileyemez; bu yasaklama TTB Etik Kodu’nun hekimlik bağımsızlığını güvenceye alan temel ilkeleriyle de açıkça örtüşür.

Uygulama açısından hekim, doğum sırasında karşılaştığı olağandışı güçlükleri anında ve eksiksiz biçimde tıbbi kayıtlara geçirmeli ve uyguladığı protokollerin klinik gerekçelerini ayrıntılı biçimde belgelemelidir. Aydınlatılmış onam süreci mümkün olduğu ölçüde doğum öncesinde tamamlanmalı; olağandışı durum için ek bir onam alınarak hastanın ve yakınlarının bilgilendirildiği açıkça gösterilmelidir. Doğumun seyri, anlık alınan kararlar ve bu kararların dayandığı tıbbi gerekçeler ayrıntılı biçimde kayıt altına alınmalı; konsültasyon gerekmesi hâlinde 24. madde hükümleri de eş zamanlı devreye sokulmalıdır.

TDN Madde 23’ü ihlal eden hekim, tıbbi gerekçe yerine aile baskısına uyarak karar alırsa TTB Haysiyet Divanı tarafından kınama ya da geçici meslekten men yaptırımına muhatap olabilir; ihlalin ağırlığı ve sonuçlarına göre sürekli meslekten men de gündeme gelebilir. Hukuki boyutta karar sürecindeki kusur tazminat taleplerini tetikler; Yargıtay’ın malpraktis içtihadı doğrultusunda hekim, öngörülebilir bir zararı önlemede yetersiz kaldığı iddiasıyla yargılanabilir ve ispat yükü büyük ölçüde klinik kayıtların varlığına bağlıdır. Cezai sorumluluk ise taksirle yaralama ya da ölüme sebebiyet verme hükümleri kapsamında gündeme gelir. Örneğin ailenin baskısıyla standart müdahaleyi geciktiren ve ardından annenin sağlığının ağır biçimde bozulduğu bir vakada disiplin, tazminat ve cezai yaptırımlar bir arada uygulanabilir; söz konusu üç sorumluluk biçimi birbirini dışlamaz.