Açıklama

Tababet Kanunu’nun 13. maddesi, bir kişinin bedensel ve zihinsel durumu hakkında rapor düzenleme yetkisini münhasıran Türkiye’de meslek icra yetkisine sahip hekimlere tanır ve yetkisiz kişilerin raporlarını hukuken geçersiz sayar. Bu hüküm, hukuk sisteminin sağlık durumu değerlendirmelerinde hangi belgelere güveneceğine dair temel bir geçerlilik normudur.

Raporlar, Türk hukuk sisteminde çok geniş işlev alanlarına sahiptir: işe giriş ve iş göremezlik raporları, sürücü belgesi raporları, evlenme raporu, askerlik muafiyet raporu, engellilik raporu, vesayet raporları, silah ruhsatı raporu ve adli tıp raporları. Bu belgelerin geçerli olması, yetkili hekim tarafından düzenlenmesine bağlanmıştır. Yetkisiz kişinin düzenlediği rapor ise, 13. madde uyarınca hukuken yok hükmündedir.

Madde; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun sürücü sağlık raporu, 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun muafiyet raporu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 124, 136 ve 405. maddeleri (evlilik ve vesayet), 5510 sayılı Kanun’un iş göremezlik ödeneği ve 5510 sayılı Kanun’un malullük aylığı rejimi ile birlikte uygulanır. 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve tanı yetkisinin sınırlarını belirleyen diğer meslek kanunları da bu maddeyi dolaylı olarak sınırlamaktadır.

Sağlık raporu düzenleme yetkisi, hekimin uzmanlık alanıyla ilintili olduğunda ek önem taşır. Örneğin psikiyatrik durum raporu için psikiyatri uzmanı, göz sağlığı için göz hastalıkları uzmanı ve kardiyolojik rapor için kardiyoloji uzmanı gerekmektedir. Bu bağlamda 13. madde, 8. madde ile birlikte yorumlanır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Hukuk Genel Kurulu kararlarında, yetkisiz kişinin düzenlediği rapora dayanılarak alınan kararlarda rapor geçersizliği nedeniyle usul hatası bulunduğu belirtilmiş; raporun düzenleyicisinin diploma ve tescil durumunun mahkemelerce resen araştırılması gerektiği vurgulanmıştır. Sahte rapor düzenleme, TCK 204 ve 210. maddeleri kapsamında resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturur.

KVKK kapsamında sağlık raporu özel nitelikli kişisel veri olduğu için, hekim tarafından hazırlanırken açık rıza ve güvenli saklama kuralları uygulanır. E-nabız sistemi, rapor tesliminde dijital bir güvenlik katmanı sağlamakla birlikte, 13. maddenin düzenlediği yetki sınırı değişmemiştir.

1928’de özellikle askere alma ve sosyal sigorta süreçlerinde rapor güvenilirliği için konulan bu madde, bugün çok daha geniş hukukî sonuçlara bağlanmış belgeler için geçerlilik ölçütü işlevi görmektedir. Mesleğin itibarı, hasta hakları ve kamu yönetiminin doğru karar alması, 13. madde üzerinden birbirine bağlanan bir hukukî zincir oluşturur.