Tababet Kanunu 18. Madde
Odalar heyeti idareleriyle divanı haysiyetlerin ve bunların yedek azalarının evsafı ve sureti intihabı vazifeleri azadan alınacak duhuliye ve aidat ve divanı haysiyet azalarına verilecek hakkı huzur miktarları Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tanzim edilecek bir yönetmelik ile tayin olunur.
Sadeleştirilmiş Hali
Odaların yönetim kurulları ile onur kurullarının ve bunların yedek üyelerinin nitelikleri, seçim şekli ve görevleri; üyelerden alınacak giriş aidatı ve yıllık aidat miktarları ile onur kurulu üyelerine verilecek huzur hakkı tutarları, Sağlık Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.
Açıklama
Tababet Kanunu’nun 18. maddesi, oda yönetim ve onur kurullarının üye niteliklerinin, seçim usulünün, görevlerinin, aidat miktarlarının ve huzur hakkı tutarlarının Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğini hükme bağlar. Madde, yasa ile yönetmelik arasındaki yetki paylaşımını belirleyen çerçeve bir delegasyon normudur.
Yönetmeliklere bırakılan hususlar şunlardır: (i) üye ve yedek üyelerin nitelikleri, (ii) seçim şekli, (iii) görev tanımları, (iv) giriş aidatı ve yıllık aidat tutarları, (v) onur kurulu üyelerine ödenecek huzur hakkı. Bu hususların yönetmelikle düzenlenmesi, dinamik meslek pratiklerinin ve ekonomik koşulların gerektirdiği esnekliğe olanak tanımaktadır.
Günümüzde 18. madde, 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan Tabip Odaları Seçim Yönetmeliği, Türk Tabipleri Birliği Disiplin Yönetmeliği ve TTB Mali Yönetmeliği ile somutlaşmıştır. Bu yönetmelikler, seçim kampanyaları, oy kullanma biçimi, sandık yeri, itiraz süreleri, üyelik şartları ve disiplin soruşturmasının aşamalarını ayrıntılı biçimde düzenler.
Anayasa’nın 124. maddesi, bakanlıkların kendi görev alanlarında yönetmelik çıkarma yetkisini düzenlemiştir. 18. madde, bu yönetmelik yetkisinin açıkça yasal dayanağını teşkil eder. Danıştay içtihatları, 18. madde kapsamında çıkarılan yönetmeliklerin yasaya aykırı düzenleme yapamayacağını, yönetmeliğin sınırının yasa hükmünün amacı ve lafzı olduğunu vurgulamaktadır. Anayasa Mahkemesi ise yönetmelik ile meslek icra özgürlüğünü aşırı kısıtlayacak hükümlerin anayasal denetime tâbi olacağını kabul eder.
Yönetmeliklerin güncellenmesi, tabip odası ile TTB arasındaki iş birliğini ve Sağlık Bakanlığı ile etkileşimi gerektirir. Aidat miktarlarının belirlenmesi ekonomik verilere, hekim sayısına ve meslek içi mali dayanışma prensiplerine dayanmaktadır.
Anayasa Mahkemesi’nin 2018/8 E. sayılı kararında TTB Disiplin Yönetmeliği bazı maddelerinin değerlendirilmesi sırasında, yönetmelik düzenlemesinin 1219 sayılı Kanun çerçevesinde yapıldığı hatırlatılmıştır.
Seçim yönetmeliğindeki özel koşullar, odaların mesleki temsil kalitesini ve demokratik yönetimini etkilemektedir. Yargı, bu yönetmeliklerin seçim sonuçlarını şekillendirdiği durumlarda denetim yapmakta ve hukuka aykırı uygulamaları iptal etmektedir.
1928’de yasanın dondurulmuş kalıbını aşan esnek bir meslek düzenlemesi yaratmak amacıyla konulan bu delegasyon hükmü, günümüzde meslek kuruluşlarının kendi iç dinamiklerine uygun biçimde gelişebilmesinin yapısal dayanağıdır. 18. madde, yasanın sürekliliği ile yönetmeliğin güncelliğini birleştiren köprü hükümdür ve Türk meslek kuruluşları hukukunda delegated legislation kavramının erken örneklerindendir.