Açıklama

Tababet Kanunu’nun 27. maddesi, 5, 6, 10, 12, 15, 23 ve 24. maddelerde öngörülen yükümlülüklere uymayan hekimlere yüz Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilmesini hükme bağlamaktadır. Madde, hekimliğin usulî-idarî yükümlülüklerinin yaptırım rejimini oluşturur ve meslek denetiminin günlük pratiği açısından en sık atıf yapılan hükümlerden biridir.

Atıf yapılan maddelerin içerikleri şunlardır: muayenehane açılış bildirimi (5), kapanış bildirimi (6), haksız unvan yasağı (10), çoklu yerde çalışma kuralları ve kamu-özel iş rejimi (12), oda üyelik zorunluluğu (15), anestezili büyük cerrahi müdahalelerde iki hekim şartı (23) ve reklam-tanıtım sınırlamaları (24). Bu maddelerden herhangi birine aykırılık, 27. madde uyarınca idari para cezasına konu olur.

Cezanın niteliği idaridir; Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. 70. madde uyarınca ceza mahallî mülkî amir tarafından verilir ve idari yargıya açık biçimde tebliğ edilir. Ceza miktarı her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.

Danıştay içtihatları, 27. maddeye dayanılarak verilen cezaların somut olayın niteliği, ihlalin ağırlığı ve hekimin kusur derecesi gözetilerek belirlenmesi gerektiğini; alt-üst sınır arasında ölçülü biçimde belirleme yapılmasını vurgulamaktadır. Aynı fiilin hem 27. madde hem de Türk Tabipleri Birliği Disiplin Yönetmeliği çerçevesinde yaptırıma tâbi tutulması mümkündür; bu durum çift yaptırım yasağına aykırı sayılmamaktadır çünkü idari yaptırım ile meslek disiplini farklı hukukî rejimlerdir.

27. maddenin en çok uygulandığı alanlar şunlardır: muayenehanesini bildirmeden açan hekimler, reklam yasağına aykırı sosyal medya paylaşımları, ilan etmedikleri uzmanlık alanında kamuoyuna sunum yapan hekimler ve oda aidatlarını veya üyeliğini sürdürmeyen hekimler. 2020 sonrasında sosyal medya ile reklam yasağı ihlalleri, bu maddenin en yoğun uygulama alanı hâline gelmiştir.

Türk Tabipleri Birliği Disiplin Yönetmeliği ile ilişkili olarak 27. madde, idari yaptırım + disiplin yaptırımı şeklinde iki katmanlı bir denetim sistemi oluşturmaktadır. İdari yaptırım mülki amir tarafından, disiplin yaptırımı oda onur kurulu tarafından verilmektedir. İki yaptırımın paralel uygulanması, hem devletin sağlık denetimi hem de meslek kuruluşunun öz denetimi bakımından bütünleyici nitelik taşır.

Yargıtay, 23. madde ihlali sonucu cerrahi komplikasyon oluşması hâlinde malpraktis davasında 27. maddeye aykırılığın ağırlaştırıcı sebep olarak değerlendirilebileceğini kabul etmektedir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesi, idari para cezalarının üst sınıra kadar ölçülü biçimde belirlenmesini öngörür. 27. madde, bu ilkeyi meslekî düzenlemeler alanında özgül biçimde somutlaştırır.

1928’de mesleğin günlük pratikteki küçük ihlallerini yaptırıma bağlamak için konulan 27. madde, bugün Türk sağlık hukukunun gündelik uygulama ve denetim rejiminin temelini oluşturur. Hafif ihlallerin ölçülü idari yaptırımla karşılanması prensibi, ceza hukukunun son çare olarak uygulanması ilkesiyle uyumlu biçimde yürütülür.