TBK 332. Madde

I. Kiracı, kiralananın tesliminden sonra iflas ederse kiraya veren, işleyecek kira bedelleri için güvence verilmesini isteyebilir.

II. Kiraya veren, güvence verilmesi için kiracı ve iflas masasına yazılı olarak uygun bir süre verir. Bu süre içinde kendisine güvence verilmezse kiraya veren, sözleşmeyi herhangi bir fesih bildirim süresine uymaksızın hemen feshedebilir.

TBK 332. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 261 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 331 inci maddesinde, olağanüstü fesih yollarından biri olarak kiracının iflâsı düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 261 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Kiracının iflâsı” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Kiracının iflâsı” şeklinde korunmuştur. Maddede, karşılıklı borç yükleyen sözleşmeler bakımından genel hüküm niteliğindeki Tasarının 97 nci maddesinin özel bir uygulama alanı olarak, sadece iflâsı kapsayacak şekilde düzenleme yapılmıştır. Ayrıca aynı maddede, süre verilmesine ilişkin bildirimin yazılı şekilde olması aranmış, “birikmiş kiralar” ise genel hükümlere tâbi olduğu için, kapsam dışı tutulmuştur.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 266/h maddesi göz önünde tutulmuştur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 332. maddesi, kiracının iflas etmesi durumunda kiraya verenin başvurabileceği özel fesih yolunu düzenleyen önemli bir hükümdür.

Maddenin birinci fıkrası kiraya verene güvence talep hakkı tanır: kiracı, kiralananın tesliminden sonra iflas ederse kiraya veren, işleyecek kira bedelleri için güvence verilmesini isteyebilir.

Bu hüküm, kiracının mali durumunun kritik derecede bozulduğu iflas durumunda kiraya vereni korur. İflas, kiracının borçlarını ödeme kapasitesinin ortadan kalktığı hukuki bir durumdur ve kira alacaklarının tahsili riske girer.

Kiraya verenin güvence isteme hakkı pratik bir önemi vardır: ileride ödeneceğinden emin olunmayan kira bedelleri için teminat sağlanması, kiraya verenin zararlarını en aza indirmeyi amaçlar.

İkinci fıkra, prosedürü ve sonuçları düzenler: kiraya veren, güvence verilmesi için kiracı ve iflas masasına yazılı olarak uygun bir süre verir. Bu süre içinde kendisine güvence verilmezse kiraya veren, sözleşmeyi herhangi bir fesih bildirim süresine uymaksızın hemen feshedebilir.

Prosedür açık biçimde belirtilmiştir: (1) yazılı bildirim, (2) kiracı ve iflas masasına, (3) uygun süre tanınması, (4) güvence verilmezse hemen fesih.

"Hemen fesih" önemlidir. Normal fesih bildirim süreleri (3 ay gibi) beklenmez. İflas durumunun aciliyeti, hızlı çözüm gerektirir. Güvencesiz devam eden ilişki, kiraya verenin zararını artırır.

Bu hüküm, sadece işleyecek kira bedellerini kapsar. Birikmiş kiralar genel iflas hükümlerine tabidir; iflas masasına alacak olarak kaydedilir ve pay oranında tahsil edilir.

"İflas masasının" taraf olması önemlidir. İflas açıklandığında iflas masası (iflas idaresi) kiracının borçları için yetkili taraf haline gelir. Kiraya veren, hem kiracıya hem masaya yazılı bildirim yapmalıdır.

Pratik örnek: kiracı şirket iflas etti. Kiraya veren, şirkete ve iflas masasına 30 günlük süre vererek teminat istedi. Süre sonunda teminat verilmediği için kiraya veren sözleşmeyi feshetti ve tahliye işlemlerine başladı.

Bu düzenleme, işyeri kiralarında özellikle önemlidir; ticari faaliyet gösteren kiracıların iflası, kiraya verenin büyük zararlarına yol açabilir. Bu madde, bu zararı sınırlandırıcı bir mekanizma sunar.