TBK 358. Madde

Bu ayırımda ürün kirasına ilişkin özel hüküm bulunmadıkça, kira sözleşmesine ilişkin genel hükümler uygulanır.

TBK 358. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “B. Genel hükümlerin uygulanması” kenar başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarının tek fıkradan oluşan 357 nci maddesinde, ürün kirasında kira sözleşmesine ilişkin genel hükümlerin uygulanması düzenlenmektedir.

Maddeye göre, ürün kirasında özel hüküm bulunmadığı durumlarda, kira sözleşmesine ilişkin genel hükümler uygulama alanı bulacaktır. Meselâ, Tasarının 298 inci maddesiyle başlayan Dördüncü Bölümünün Birinci Ayırımında, “Genel Hükümler” kapsamında olmak üzere düzenlenen “kiralananda yenilik ve değişiklik yapılması”, “kira ilişkisinin devri”, “kiralananın kullanılmaması” gibi konular, ürün kirasında farklılık taşımadığı için, ürün kirası içinde ayrıca düzenlenmemiş ve sadece farklılık gösteren “alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı” konusu özel olarak düzenlenmekle yetinilmiştir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 276 ve 276a maddeleri göz önünde tutulmuştur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 358. maddesi, ürün kirasında genel kira hükümlerinin tamamlayıcı olarak uygulanacağını belirten pratik bir atıf hükmüdür.

Madde, bu ayırımda ürün kirasına ilişkin özel hüküm bulunmadıkça, kira sözleşmesine ilişkin genel hükümler uygulanır şeklinde düzenler.

Bu hüküm, yasama ekonomisi sağlar. Ürün kirası için özel bir düzenleme yoksa, genel kira hükümleri (TBK m. 299-337) uygulanır. Böylece her konu için ayrı ayrı ürün kirası kuralları yazmak gerekmez.

Uygulanacak genel hükümler kapsamlıdır: – TBK m. 300: kira süresi (belirli/belirsiz) – TBK m. 301: teslim borcu – TBK m. 302-303: vergi ve yan giderler – TBK m. 304-308: kiralananın ayıplarından sorumluluk – TBK m. 309-311: zapttan sorumluluk ve el değiştirme – TBK m. 312: tapu şerhi – TBK m. 313-318: kiracının borçları – TBK m. 319-321: yenilik ve değişiklik – TBK m. 324-325: kullanılmama ve erken iade – TBK m. 326: takas yasağı – TBK m. 327-330: sona erme – TBK m. 331-333: olağanüstü fesih

"Kıyas yoluyla uygulama" değil, doğrudan uygulama söz konusudur; ancak ürün kirasının özel yapısına göre uyarlanır.

Özel ürün kirası hükümleri (TBK m. 357-377) şu konularda farklılaşır: – Alt kira ve kullanım hakkının devri yasağı – Tutanak düzenleme zorunluluğu – Esaslı onarımlar – Araç ve gereçlerin teslimi – Ürüne katılmalı kirada özel kurallar

Genel hükümlerin uygulanması pratik sonuçlar doğurur: – Tarla kiralamasında kiraya verenin tarlanın fiziksel durumunun elverişli tutma yükümü (TBK m. 301) – Tarla ayıplı ise (zararlı, çorak, hukuki sorunlu) ayıp hükümleri uygulanır (TBK m. 304-308) – Kiracı toprağı özenle işleme yükümü altındadır (TBK m. 316’ya benzer) – Kira bedelinde temerrüt genel hükümlere tabidir (TBK m. 315)

Bu atıf mekanizması, kira hukukunun sistematik bütünlüğünü sağlar. Özel hükümler öncelikli; genel hükümler tamamlayıcıdır.