TBK 381. Madde

I. Ödünç alan, ödünç konusunun olağan bakım ve koruma giderlerini karşılamakla yükümlüdür.

II. Ödünç alan, ödünç verenin yararına yapmak zorunda kaldığı olağanüstü giderlerin ödenmesini isteyebilir.

TBK 381. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 301 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 380 inci maddesinde, kullanım ödüncünde bakım ve koruma giderlerini hangi tarafın karşılamakla yükümlü olduğu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 301 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Muhafaza masrafları” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Bakım ve koruma giderleri” şekline dönüştürülmüştür.

818 sayılı Borçlar Kanununun 301 inci maddesinde kullanılan “…ve hususiyle âriyet hayvanın yiyecek masraflarını” şeklindeki ibare gereksiz görülerek Tasarı metnine alınmamış; “tahammül eder.” şeklindeki ibare de “yükümlüdür.” şeklinde değiştirilmiştir.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 381. maddesi, kullanım ödüncünde bakım ve koruma giderlerinin kime ait olacağını düzenleyen pratik bir hükümdür.

Maddenin birinci fıkrası temel kuralı koyar: ödünç alan, ödünç konusunun olağan bakım ve koruma giderlerini karşılamakla yükümlüdür.

Bu hüküm, ödünç alana olağan giderleri yükler. Kullanım ödüncü karşılıksız bir sözleşme olduğu için, ödünç alanın en azından olağan bakım giderlerine katlanması beklenir. Bu, ödünç verenin pratik olarak korunmasıdır.

Olağan bakım giderleri örnekleri: bir araba için yakıt, küçük bakım, temizlik; bir elektronik cihaz için enerji gideri, temel bakım; bir ekipman için küçük parça yenilemeleri.

Bu giderler, kullanımla doğrudan bağlantılıdır. Ödünç alan malı kullanıyorsa, bu kullanımın gerektirdiği olağan giderleri de üstlenmelidir.

İkinci fıkra, olağanüstü giderlerin durumunu düzenler: ödünç alan, ödünç verenin yararına yapmak zorunda kaldığı olağanüstü giderlerin ödenmesini isteyebilir.

Bu hüküm, olağanüstü giderlerin ödünç verene ait olduğunu ifade eder. Eğer ödünç alan beklenmedik büyük bir gider yapmak zorunda kalmışsa ve bu gider ödünç verenin yararına ise tazmin edilebilir.

Olağanüstü gider örnekleri: beklenmedik büyük arıza, mücbir sebep nedeniyle gerekli müdahale, önemli onarımlar, acil durum harcamaları. Bu giderler normal bakımın ötesine geçer.

"Ödünç verenin yararına" koşulu önemli. Gider, ödünç verenin malının korunması için gerekli olmalıdır. Ödünç alanın kendi faydası için yaptığı ek harcamalar bu kapsamda değildir.

Pratik örnek: arkadaşa 1 hafta için verilen araba. Olağan giderler (yakıt, yıkama) ödünç alana aittir. Ancak aracın aniden büyük tamire ihtiyacı olursa (motor sorunu, lastik patlaması yolda) ve ödünç alan bu masrafı yapmak zorunda kalmışsa, ödünç verenden geri alabilir.

Bu düzenleme, kullanım ödüncünün karakterini gözetir. Ödünç alan karşılıksız yararlanıyor; ancak en azından normal giderleri karşılıyor. Büyük beklenmedik giderler ise mülk sahibine ait.