TBK 649. Madde
I. Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
II. 6098 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
III. 1- 31/3/2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanunun hükmüdür:
IV. GEÇİCİ MADDE 2 – (Değişik: 4/7/2012-6353/53 md.)
V. Kiracının Türk Ticaret Kanununda tacir olarak sayılan kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri olduğu işyeri kiralarında, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 323, 325, 331, 340, 342, 343, 344, 346 ve 354 üncü maddeleri 1/7/2012 tarihinden itibaren 8 yıl süreyle uygulanmaz. Bu halde, kira sözleşmelerinde bu maddelerde belirtilmiş olan konulara ilişkin olarak sözleşme serbestisi gereği kira sözleşmesi hükümleri tatbik olunur. Kira sözleşmelerinde hüküm olmayan hallerde mülga Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. 6098 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA
VI. ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
VII. TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO Değiştiren Kanunun/ Yürürlüğe Giriş Tarihi KHK’nin veya İptal Eden 6098 Sayılı Kanunun Değişen
VIII. 1/7/2012 Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri 14/4/2011 Kararının Numarası 12/7/2012 6111 15 6217 İşlenemeyen Hüküm 6353 İşlenemeyen Hüküm 6455 584 11/4/2013 KHK/700 256, 407 24/6/2018 tarihinde birlikte
IX. yapılan Türkiye Büyük Millet 7161 344 Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı 7409 Geçici Madde 1 7456 Geçici Madde 2 seçimleri sonucunda
X. Cumhurbaşkanının andiçerek
XI. göreve başladığı tarihte
XII. (9/7/2018)
XIII. 1/1/2019 tarihinden geçerli
XIV. olmak üzere yayımı tarihinde
XV. 11/6/2022
XVI. 15/7/2023
TBK 649. Madde Gerekçesi
Yürütme maddesidir.
Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun 649. maddesi, 6098 sayılı Kanun hükümlerinin Bakanlar Kurulu tarafından yürütüleceğini hükme bağlayan yürütme maddesidir. Bu madde, Türk hukuk sisteminde her kanunun sonunda yer alan klasik yürütme formülüne uygun biçimde kaleme alınmış olup, 2017 Anayasa değişiklikleriyle birlikte "Cumhurbaşkanlığı" makamına intikal eden yürütme yetkisinin kanuni temellerinden birini oluşturmaktadır.
Yürütme maddesi, kanunun kim tarafından uygulanacağını, hangi idari mercilerin bu hükümleri hayata geçirmekle yükümlü olduğunu ve kanunun öngördüğü yönetmelik, tebliğ ve diğer ikincil düzenlemelerin hangi makam tarafından çıkarılacağını belirlemesi bakımından önem taşır. 6098 sayılı Kanun’un kabul edildiği dönemde yürürlükte bulunan 1982 Anayasası’nın parlamenter rejim esaslarına göre, yürütme yetkisi Bakanlar Kurulu’na aitti. Ancak 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanun ile yapılan Anayasa değişikliğiyle ve 9/7/2018 tarihinde yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle birlikte yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı’na devredilmiş; mevcut kanunlarda geçen "Bakanlar Kurulu" ibareleri, konularına göre "Cumhurbaşkanı" veya ilgili bakanlık biçiminde uygulanır hâle gelmiştir. Nitekim 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, bu tür yasal ibareleri topluca güncellemiş; 6098 sayılı Kanunun 649. maddesindeki "Bakanlar Kurulu" ibaresi de fiilen Cumhurbaşkanı olarak uygulama görmektedir.
Yürütme maddesi, aynı zamanda idari yargı uygulaması bakımından da önem taşımaktadır. Kanunun uygulanması sırasında çıkarılacak yönetmelik, tebliğ ve genelge gibi idari düzenlemelere karşı açılacak iptal davalarında, yürütme makamının belirlenmesi ve yetki sorunu 649. madde çerçevesinde değerlendirilir. Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı gibi ilgili bakanlıklar, Kanun’un öngördüğü tüketici, kira, sigorta ve ticari uygulama alanlarındaki ikincil düzenlemeleri Cumhurbaşkanı onayıyla veya yetki devri yoluyla çıkarmaktadır.
6098 sayılı Kanun’a ek ve değişiklik getiren mevzuat da 649. maddenin belirlediği yürütme çerçevesinde yürürlüğe konulmaktadır. 6111, 6217, 6353, 6455 sayılı Kanunlar ile 7161, 7409 ve 7456 sayılı Kanunlar, Anayasa Mahkemesi kararları ve 700 sayılı KHK, Kanun’un çeşitli maddelerinde değişiklik yapmış; bu değişikliklerin her biri 649. maddedeki yürütme ilkesi çerçevesinde uygulanmıştır. Özellikle konut kira bedelleri üzerindeki yüzde yirmi beşlik sınırlamaya ilişkin Geçici Madde 1 ve Geçici Madde 2 hükümleri, yürütme makamının yayımladığı genelge ve kamuoyu açıklamaları ile uygulama alanı bulmuş; kira tespit davalarında Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin içtihatlarıyla pekişmiştir.
Kısacası 649. madde, yürütme yetkisinin kaynağını ve sorumlusunu göstererek Kanun’un anayasal ve idari bütünlük içinde uygulanmasını güvence altına almaktadır. Madde, biçimsel bir hüküm olmakla birlikte kanunun hayata geçirilmesi bakımından işlevsel bir önem taşımaktadır.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle birlikte yürütme yetkisinin tek elde toplanması, 6098 sayılı Kanun’un uygulamasında da bazı değişikliklere yol açmıştır. Özellikle kira, tüketici ve sigorta hukuku alanlarındaki ikincil mevzuat, artık Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Cumhurbaşkanı kararları veya ilgili bakanlıkların yönetmelikleriyle düzenlenmektedir. 7409 ve 7456 sayılı Kanunlarla eklenen geçici maddeler çerçevesinde konut kira bedellerindeki yüzde yirmi beşlik sınırlandırma, siyasi iktidarın ekonomik politikalarıyla doğrudan bağlantılı kamu düzeni tedbirleri niteliğinde olup, 649. maddede çerçevesi çizilen yürütme yetkisinin somut tezahürleridir. Kanunun uygulamasına dair mahkeme içtihatlarında, yürütme yetkisinin sınırlarının aşılması hâlinde idari yargıya başvurulabileceği, idari işlemlerin kanuna aykırılığı halinde iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir. Böylece 649. madde, yalnızca idari bir formül olmaktan çıkıp; hukuk devleti, erkler ayrılığı ve kanunilik ilkeleri çerçevesinde anlam kazanan temel bir hükme dönüşmektedir. Madde, kanunun yürürlük tarihinde geçerli olan anayasal çerçeveye uygun biçimde kaleme alınmış olup güncel anayasal düzen çerçevesinde de geçerliliğini korumaktadır.