TMK 104. Madde
(1) Tesciline karar verilen vakıf, vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sicile kaydolunur.
(2) Tescil kararı, başka bir mahkemece verilmiş ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilir.
(3) Yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğünce merkezî sicile kaydolunan vakıf Resmî Gazete ile ilân olunur.
(4) Tescil ve ilân Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre yapılır.12
TMK 104. Madde Gerekçesi
Madde kısmen yürürlükteki Kanunun 74 üncü maddesinin birinci fıkrası ile dördüncüfıkrasınıkarşılamaktadır. Birinci fıkrada vakfın, hem vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sic ile ve hem de Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sic ile tescil edilmesi düzenlenmiştir. İkinci fıkrada tescil kararının başka bir mahkemece verilmesi hâ linde, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilmesi öngörülmüştür. Vakfın tescili kararı, vakfın yerleşim yerinden başka bir yer mahkemesinde verilmiş ise, bu kararıveren mahkeme, karar ile buna dayanak olan belgeleri vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderecek ve geriye kalan işlemler yerleşim yeri mahkemesi tarafından tamamlanacaktır. Üçüncüfıkrada, yerleşim yeri mahkemesinin yapacağıbildirim üzerine, merkezî sic ile kaydolunan vakfın Resmî Gazete ile ilâ n edileceği; dördüncüfıkrada, tescil ve ilâ nın tüzük hükümlerine göre yapılacağıaçıklanmıştır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 104. maddesi, vakfın tescil ve ilan sürecini düzenlemektedir. Tesciline karar verilen vakıf; önce vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicile tescil edilir, ardından Vakıflar Genel Müdürlüğü’nde tutulan merkezi sicile kaydolunur. Tescil kararı, başka bir mahkeme çevresinde taşınmaz veya haklar bulunuyorsa o çevredeki mahkemeye de bildirilir.
Çift kademeli tescil sistemi—yerel mahkeme sicili ve Vakıflar Genel Müdürlüğü sicili—vakıfların hem yerel düzeyde hem ulusal düzeyde tanınmasını ve denetlenmesini sağlamaktadır. Merkezi sicil, tüm vakıfların tek bir noktadan sorgulanabilmesine, mali durumlarının izlenmesine ve denetimin koordineli biçimde yürütülmesine imkân tanımaktadır. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün merkezi sicil üzerindeki gözetim işlevi, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun denetim hükümleriyle pekiştirilmektedir.
Tescil kararının farklı yargı çevrelerindeki mahkemelere bildirilmesi, özellikle birden fazla ildeki taşınmazı olan vakıflarda malvarlığının sicile doğru biçimde yansıtılması için kritiktir. Tapu idaresine yapılacak tescil bildirimi üzerine ilgili taşınmazlar vakıf adına tescil edilir; bu işlem vakfın mal varlığını resmileştirir. İlan yükümlülüğü ise vakfın kuruluşunun kamuoyuna duyurulması ve üçüncü kişilerin bilgilendirilmesi işlevini yerine getirmektedir.