TMK 108. Madde
(1) Vakfedenin mirasçıları ile alacaklılarının, bağışlamaya ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümler uyarınca dava hakları saklıdır.
TMK 108. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 76 ncı maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki maddenin kenar başlığıaynen alınmış; maddeye, “bağışl ama ya ilişkin hükümler” yanında “ölüme bağlıtasarruflara ilişkin hükümler” de eklenmek suretiyle, ölüme bağlıtasarruflarla vakıf kurulması ve saklıpaylımirasçıların saklıpaylarının ihlâ li hâ linde dava haklarıbulunduğu hususu, bu madde vesilesiyle de açıklanmıştır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 108. maddesi, vakfeden kişinin mirasçıları ile alacaklılarının dava hakları bakımından bağışlamaya ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümlerin saklı olduğunu bildirmektedir. Bu düzenleme, vakıf kurmanın üçüncü kişiler—özellikle saklı paylı mirasçılar ve alacaklılar—üzerindeki etkisini dengelemektedir.
Bağışlamaya ilişkin hükümler çerçevesinde, vakıf kurma amacıyla yapılan mal devri, aşırı bağış niteliği taşıyorsa mirasçıların tenkis davası açma hakkı doğabilir. TMK 565 ve devamı maddeler uyarınca miras bırakanın sağlığında yaptığı bağışlar ve ölüme bağlı tasarruflar, saklı pay sınırını aşıyorsa tenkis yoluyla indirilmesi istenebilir. Vakıf kurma işlemi, özünde bir bağışlama niteliği taşıdığından bu koruma devreye girmektedir.
Alacaklılar açısından ise, borçlarını karşılayacak malvarlığı bırakmadan vakıf kuran kişinin bu işlemi İcra ve İflas Kanunu m.280 kapsamında iptal davasına konu olabilir. Vakfın tescilinden önce başlayan icra takibi hâlinde özgülenen mallar üzerinde haciz uygulanabilir. Ayrıca alacaklılar, vakfın kurulmasıyla gerçekleşen malvarlığı aktarımının TBK 19’daki muvazaa hükümlerine dayanılarak iptalini isteyebilir. Bu madde, vakıf kurumunun meşru amaca hizmet etmesi ilkesini güçlendiren bir koruyucu norm niteliğindedir.