TMK 120. Madde

(1) Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde; kusuru olan taraf, diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı maddî fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır.

(2) Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler.

Açıklama

TMK Madde 120, haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan veya kendisine yükletilebilen bir sebeple nişanın bozulmasına yol açan kusurlu tarafın, diğer nişanlıya maddi tazminat ödeme yükümlülüğünü düzenler. Bu tazminat, evlenme amacıyla yapılan harcamaları ve katlanılan maddi fedakârlıkları karşılamaya yöneliktir; aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır. Hüküm, manevi tazminatı düzenleyen TMK m.121 ile birlikte nişanlılığın bozulmasının mali sonuçlarını oluşturur ve dürüstlük kuralını ifade eden TMK m.2 ile yakından bağlantılıdır; çünkü hangi harcamaların tazmin edilebilir olduğu dürüstlük ölçütüne göre belirlenir. Maddenin ikinci fıkrası, tazminat isteme hakkı olan tarafın ana babasına veya onlar gibi davranan kimselere de aynı koşullarda yaptıkları harcamalar için dava hakkı tanıyarak korumayı genişletir.

Uygulamada tazminatın kapsamına, evlenme beklentisiyle ve bu amaca özgülenmiş olarak yapılan giderler girer: düğün salonu kaprosu, ortak konut için alınan ev eşyası, çeyiz, davetiye ve organizasyon masrafları, işten ayrılma gibi katlanılan maddi fedakârlıklar bunlara örnektir. Tazminat talep eden tarafın kusursuz, karşı tarafın ise kusurlu olması gerekir. Harcamaların evlenme amacıyla ve makul ölçüde yapılmış olması koşulu, dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilir; aşırı ve gereksiz harcamalar tazmin kapsamı dışında bırakılabilir. İkinci fıkra sayesinde, çoğu zaman düğün masraflarını fiilen üstlenen anne baba da kendi adlarına dava açabilir. Nişan hediyelerinin geri verilmesi ise bu madde kapsamında değil, ayrı bir düzenleme olan TMK m.122 uyarınca çözülür; bu ayrım uygulamada talebin doğru dayanağa oturtulması bakımından önemlidir.

Maddi tazminat davası, nişanın bozulmasından başlayarak TMK m.123 gereğince bir yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Yargıtay uygulamasında, davacının talep ettiği harcamaları belge, fatura ve tanık beyanlarıyla ispatlaması gerektiği, ispatlanamayan kalemlerin hükme esas alınamayacağı vurgulanır. Somut bir örnek: kadın nişanlının haklı bir neden bulunmaksızın nişanı bozması üzerine, evlenmek amacıyla mobilya ve beyaz eşya satın almış, salon kaparosu yatırmış olan erkek nişanlı ile masrafları üstlenen babası, ödedikleri bedelleri faturalarla ispatlayarak uygun tazminat isteyebilir. Buna karşılık, fiziksel şiddet, aldatma ya da hakaret gibi diğer tarafa yükletilebilen bir sebeple nişanı bozan kişi haklı sayılır ve tazminatla yükümlü tutulmaz. Hâkim, ispatlanan harcamalar üzerinden dürüstlük kuralı ve hakkaniyet ölçütüyle uygun bir tazminata hükmeder.