TMK 135. Madde
(1) Başvuru, evlenecekler tarafından yazılı veya sözlü olarak yapılır.
TMK 135. Madde Gerekçesi
Maddede evlenme başvurusunun ne şekilde yapılacağıdüzenlenmiştir. Bu başvurunun eskiden olduğu gibi yazılıve ya sözlüolabileceği hükme bağlanmıştır.
Açıklama
TMK Madde 135, evlenme başvurusunun hangi şekilde yapılabileceğini düzenleyen kısa fakat işlevsel bir hükümdür. Maddeye göre başvuru, evlenecekler tarafından yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Böylece evlenme sürecinin ilk adımı olan başvuru için katı bir şekil şartı öngörülmemiş, vatandaşa kolaylık tanınmıştır. Gerekçeye göre madde, evlenme başvurusunun eskiden olduğu gibi yazılı veya sözlü olabileceğini hükme bağlar. Hüküm, başvuru makamını belirleyen TMK 134, başvuruya eklenecek belgeleri sayan TMK 136 ve başvurunun incelenmesini düzenleyen TMK 137 ile birlikte okunmalıdır; çünkü başvurunun şekli serbest olsa da, kendisine eklenmesi gereken belgeler ve sonraki denetim aşamaları sıkı kurallara tâbidir.
Uygulamada bu madde, evlenmenin kendisinin sıkı şekle bağlı olmasına karşın, sürecin başlangıcındaki başvuru işleminin şekil serbestisine tâbi olduğunu gösterir. Eşler başvurularını isterlerse bir dilekçe veya matbu form doldurarak yazılı biçimde, isterlerse evlendirme memuru huzurunda sözlü olarak yapabilir; sözlü başvuru hâlinde beyan memur tarafından tutanağa geçirilir. Ancak başvurunun şekil serbestisi, içeriğin ve eklerin serbest olduğu anlamına gelmez: her iki hâlde de TMK 136’da sayılan nüfus belgeleri, önceki evliliğin sona erdiğine dair belge, gerekiyorsa yasal temsilci izni ve sağlık raporu sunulmak zorundadır. Başvurunun her iki tarafça da yapılması, yani evlenme iradesinin baştan ortaklaşa ortaya konması gerekir; tek taraflı başvuru evlenme sürecini başlatmaya yetmez.
Başvurunun usulüne uygun yapılmaması hâlinde TMK 137/2 uyarınca başvuru reddedilebilir; bu durumda eşlerin TMK 138 yolundan mahkemeye itiraz hakkı doğar. Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi, evlenmenin geçerliliğinin asıl olarak tören aşamasındaki resmî memur önünde açıklanan iradeye bağlı olduğunu, başvurunun şekline ilişkin eksikliklerin ise tamamlanabilir nitelikte olduğunu kabul eder. Somut örnek: okuma yazma bilmeyen bir çift, yazılı dilekçe veremese de evlendirme memurluğuna gidip sözlü olarak evlenme isteklerini beyan edebilir; memur bu beyanı tutanağa geçirir ve TMK 136’daki belgeler tamamlandığında süreç işlemeye başlar, başvurunun sözlü yapılmış olması hiçbir geçersizlik doğurmaz.