Açıklama

Türk Medeni Kanunu’nun 142. maddesi, evlenme töreninin icrası sırasındaki zorunlu prosedürü düzenlemektedir. Evlendirme memuru, evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar. Evlenme; tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda gerçekleşir. Memur ardından eşlerin birbirlerine karı-koca olduklarını ilan eder.

Karşılıklı sözlü onayın verildiği an, evliliğin hukuki varlık kazandığı andır; bu kesin bir moment tespiti sunmaktadır. Onay ne yazılı ne de özel bir formül gerektirmekte; ancak “evet” veya eşdeğer anlamda açık bir irade beyanı yeterli sayılmaktadır. Sessiz kalma, belirsiz bir tavır ya da şüphe doğuran yanıt “olumlu sözlü cevap” sayılmaz; evlendirme memuru bu hâlde tören sürecini durdurmak zorundadır.

Memurun ilanı—”eşler birbirlerinin karı-kocasıdır”—salt deklaratif bir eylemdir; bu ilan evliliği kurmaz, kurulan evliliği toplumsal ve resmî düzeyde teyit eder. Törenin esası, tarafların birbirine verdikleri özgür sözlü onaydır. Eşlerden birinin irade sakatlığı ya da geçici ayırt etme gücü yoksunluğu hâlinde onayın varlığı şeklen tamamlanmış olsa dahi TMK 148 kapsamında iptal davası gündeme gelecektir. Böylece madde, evliliğin özgür iradeye dayanması zorunluluğunu usul aşamasında somutlaştırmaktadır.