TMK 157. Madde
(1) Mahkemece butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılırlar.
(2) Çocuklar ile ana ve baba arasındaki ilişkilere boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.
TMK 157. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 125 inci maddesini karşılamaktadır. Madde sade ve daha anlaşılır bir hâ le getirilmiştir. Maddede yürürlükteki metinden farklı olarak “fesih” sözcüğü yerine, mutlak butlan ve nisbî butlanı ifade etmek üzere “butlan” sözcüğüne yer verilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 157, butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocukların hukuki durumunu düzenleyerek, geçersiz evliliğin sonuçlarını çocuklar açısından hafifletmeyi amaçlar. Hükmün birinci fıkrasına göre, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile bu evlilikten doğan çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır; böylece soybağı ve evlilik içi doğum karinesi (TMK m.285) korunmuş olur. Maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere düzenleme, eski Medeni Kanun’un 125. maddesini karşılamakta ve “fesih” yerine “butlan” terimine yer verilerek hem mutlak hem nisbi butlanı kapsayacak biçimde sadeleştirilmiştir. İkinci fıkra ise çocuklarla ana ve baba arasındaki ilişkilere boşanma hükümlerinin uygulanacağını öngörerek, butlan kararını sonuçları bakımından boşanmaya yaklaştırır.
Uygulamada bu hüküm, butlan davası sonuçlandığında hâkimin velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası ve çocukların yerleşim yerine ilişkin tedbirleri tıpkı bir boşanma davasındaki gibi karara bağlamasını gerektirir. İkinci fıkranın boşanma hükümlerine yaptığı atıf nedeniyle, TMK m.182 ve devamındaki velayetin düzenlenmesi, TMK m.169 uyarınca geçici tedbirler ve TMK m.327-329 çerçevesinde çocuğun bakım giderlerine katılma kuralları burada da işler. Çocuk, ana ve baba arasındaki evliliğin geçersizliğinden etkilenmez; nüfus kütüğünde evlilik içi doğan çocuk olarak tescil edilir ve mirasçılık, soyadı, nafaka talepleri gibi haklarını tam olarak korur. Eşlerin kötüniyeti dahi bu korumayı ortadan kaldıramaz.
Hükme aykırı bir uygulama, örneğin çocuğun evlilik dışı sayılması, çocuğun anayasal ve kanuni haklarına aykırılık oluşturur ve düzeltme davasına konu olabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili Hukuk Dairesi içtihatlarında, butlanla sona eren evliliklerde çocukların menfaatinin üstün tutulduğu ve boşanma hükümlerinin kıyasen uygulandığı istikrarlı biçimde benimsenmiştir. Somut bir örnek vermek gerekirse: yakın akraba oldukları halde bu durumu gizleyerek evlenen ve evliliği mutlak butlanla iptal edilen bir çiftin müşterek çocuğu, ebeveynlerin akrabalığı bilerek hareket etmiş olmasına rağmen evlilik içinde doğmuş kabul edilir; hâkim velayeti çocuğun üstün yararına göre bir ebeveyne verir, diğeri için kişisel ilişki ve iştirak nafakası belirler. Böylece TMK Madde 157, geçersiz evliliğin yükünü masum çocuğa yüklememe ilkesini güvence altına alır.