TMK 186. Madde
(1) Eşler oturacakları konutu birlikte seçerler.
(2) Birliği eşler beraberce yönetirler.
(3) Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar.
TMK 186. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 152 nci maddesini karşılamaktadır. Bu madde ile eşlerin birlikte oturacaklarıkonutun seçimi, evlilik birliğini yönetmeleri ve birliğin giderlerine katılmak konularıdüzenlenmiştir. Türkiye’nin de taraf olduğu Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Anlaşma’da kadının yerleşim yerini seçme konusunda erkek ile eşit haklara sahip olduğu öngörülmüştür. Bu nedenle konutun seçimini koca ya tanıyan yürürlükteki hüküm İsviçre Medenî Kanununun yeni 162 nci maddesinde olduğu gibi değiştirilmiş, eşlerin bu seçimi birlikte yapmalarısağlanmış, böylece yürürlükteki hükümle konutun seçiminde kadına nazaran üstün konuma getirilmişolan kocanın tek başına konutu seçmesi olanağıortadan kaldırılmıştır. Kadın erkek eşitliğini sağlamak üzere “koca, birliğin reisidir.” hükmükaldırılmış, evlilik birliğinin yönetiminde de eşlere eşit söz hakkıtanınmış ve eşlerin evlilik birliğini birlikte yönetmeleri kabul edilmiştir. Maddenin üçüncüfıkrası ile eşlerin evlilik birliğinin giderlerine katılma konusunda da eşitlik ilkesi öngörülmüştür. Kadın ve çocukların infak ve iaşesinin koca ya ait olduğuna ilişkin hüküm, İsviçre Medenî Kanununun 163 üncü maddesine paralel bir şekilde değiştirilmiş, her iki eşin de bu giderlere katılmak zorunda olduğu kabul edilmiştir. Giderlere katılmada ölçü olarak eşlerin “güçleri” esas alınmıştır. Bu katılma eşlerin emeklerini ya da malvarlıklarınıorta ya koymasışeklinde öngörülmüştür. Böylece bir meslek ya da sanat sahibi olmamasına rağmen, kendi emeğini evlilik birliğine harcayan eşin de katkısı, maddî katkışeklinde değerlendirilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 186, evlilik birliğinin üç temel ortak alanını düzenler: eşler oturacakları konutu birlikte seçerler, birliği beraberce yönetirler ve birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılırlar. Bu hüküm, eski hukukta konut seçimini ve birliğin yönetimini kocaya bırakan, çocuk ve kadının geçimini yalnızca kocaya yükleyen anlayışın yerine eşitlik ilkesini koyar. Gerekçeye göre madde İsviçre Medeni Kanunu’nun 162 ve 163. maddeleriyle paralel kaleme alınmış, CEDAW Sözleşmesi’nin kadının yerleşim yerini seçmede erkekle eşit hakka sahip olduğu yönündeki hükmü esas alınmıştır. Hüküm, TMK Madde 185’teki birliğe özen ve yardım yükümlülüğüyle ve TMK Madde 188’deki temsil yetkisiyle birlikte değerlendirilir.
Uygulamada birinci fıkra, eşlerden hiçbirinin diğerini iradesi dışında bir konutta yaşamaya zorlayamayacağı anlamına gelir; konut seçimi ortak bir karardır ve uyuşmazlık halinde eşler TMK Madde 195 vd. uyarınca hakimin müdahalesini isteyebilir. İkinci fıkra, ailenin yönetimine ilişkin kararların -çocukların eğitimi, harcama önceliklerinin belirlenmesi, ev düzeni gibi- birlikte alınmasını gerektirir ve hiçbir eşe üstün karar yetkisi tanımaz. Üçüncü fıkra ise giderlere katılmada güç ölçütünü benimser; katılım yalnızca parasal olmak zorunda değildir, ev işlerini gören veya çocuklara bakan eşin harcadığı emek de maddi katkı olarak değerlendirilir. Böylece çalışmayan eşin birliğe sunduğu işgücü görünür kılınır ve katkı kavramı geniş yorumlanır.
Bu düzenlemenin sonucu, eşler arasında konut, yönetim ve gider paylaşımında eşitliğin sağlanması ve emek katkısının da maddi değer olarak korunmasıdır. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, ev işlerini gören ve çocuk bakımını üstlenen eşin emeğinin birliğin giderlerine katkı sayıldığını, bu emeğin mal rejimi tasfiyesinde ve katkı değerlendirmesinde göz ardı edilemeyeceğini benimsemiştir. Somut bir örnekle: eşlerden biri yüksek gelir elde ederken diğeri ev içinde çocukların bakımını ve ev düzenini üstleniyorsa, ikinci eşin emeği TMK Madde 186 uyarınca giderlere maddi katkı olarak kabul edilir ve bu eş, birliğe hiçbir katkı sunmadığı gerekçesiyle tasfiyede zarara uğratılamaz. Konut seçiminde anlaşmazlık çıkarsa, eşler hakime başvurarak çözüm isteyebilir.