TMK 202. Madde
(1) Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır.
(2) Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.
TMK 202. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 170 inci maddesini karşılamaktadır. Madde 1984 tarihli Öntasarıdan alınarak dil açısından sadeleştirilmiştir. Yürürlükteki Kanunda eşler arasındaki yasal mal rejiminin “mal ayrılığı” olduğu belirtilmiştir. Evlilik birliği sona erdiğinde, mal ayrılığırejiminin eşler arasında büyük haksızlıklara yol açtığı, özellikle meslek sahibi kocanın lehine işlediği, ev işlerini yapan ve hatta kocasına mesleğinin icrasında yardımcıolan kadının durumunu hiçnazara almadığı, meslek çevrelerinde ve kamu oyunda ağır eleştirilere uğramıştır. Bu nedenle, “edinilmişmallara katılma” başlığıaltında yeni bir mal rejimi düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, eşler arasındaki yasal mal rejiminin “edinilmişmallara katılma” olduğu belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre, eşler mal rejimi sözleşmesi yaparak kanunda belirtilen diğer mal rejimlerinden birisini seçebileceklerdir.
Açıklama
TMK 202. maddesi, Türk hukukunda yasal mal rejimini belirlemektedir: eşler arasında başka bir sözleşme yapılmamışsa “edinilmiş mallara katılma rejimi” kendiliğinden uygulanır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda düzenlenen diğer rejimlerden birini — mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığı — seçebilirler.
Edinilmiş mallara katılma rejiminin yasal rejim olarak benimsenmesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2002 yılında yürürlüğe girmesiyle gerçekleşmiştir. Bu değişiklik öncesinde uygulanan mal ayrılığı rejiminde kadının evlilik süresinde biriktirilen mal varlığı üzerindeki hakkı büyük ölçüde sınırlıydı. Yeni yasal rejim, eşlerin evlilik boyunca edindikleri mallara ortak katılımı sağlayarak ekonomik açıdan daha adil bir çözüm üretmektedir.
Yasal rejimin otomatik uygulanması, sözleşme yapmamayı bir hukuki tercih olarak değil pasif bir kabul olarak değerlendirmektedir. Eşlerin büyük çoğunluğu mal rejimi sözleşmesi yapmadığından edinilmiş mallara katılma rejimi pratikte evrensel uygulama alanı bulmaktadır. Bu rejimin temel sonucu: her eş kendi malvarlığını ayrı yönetir, ancak evlilik süresince edinilen mallardaki artık değerden eşit olarak yararlanır.