TMK 272. Madde
(1) Eşlerden birine sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarınca yapılmış olan toptan ödemeler veya iş gücünün kaybı dolayısıyla ödenmiş olan tazminat, toptan ödeme veya tazminat yerine ilgili sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumunca uygulanan usule göre ömür boyunca irat bağlanmış olsaydı, mal rejiminin sona erdiği tarihte bundan sonraki döneme ait iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri ne olacak idiyse, tasfiyede o miktarda kişisel mal olarak hesaba katılır.
TMK 272. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 237 inci maddesinden aynen alınmıştır. Maddede edinilmişmallara katılma rejiminde olduğu gibi (md.228) mal ortaklığırejiminde ortaklığa giren bir sosyal yardım ya da güvenlik kurumunca yapılan ödemelerin tasfiye sırasında kişisel mal olarak değerlendirilmesi hükme bağlanmıştır. Sosyal güvenlik ya da sosyal yardım kurumlarınca yapılmışolan toptan ödemeler ve ya işgücükaybından dolayıödenen tazminatın, toptan ödeme ve ya tazminat yerine irat şeklinde ödenmişolmasıhâ linde, iradın sermayeye çevrilmişdeğerinin esas alınmasıyoluna gidilecektir.
Açıklama
TMK Madde 272, mal ortaklığı rejiminde kişisel mala ekleme başlığı altında, eşlerden birine sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarınca yapılmış toptan ödemelerin ya da iş gücü kaybı nedeniyle ödenmiş tazminatların tasfiyede nasıl değerlendirileceğini düzenler. Maddeye göre bu toptan ödeme veya tazminat, eğer ilgili kurumun uyguladığı usule göre ömür boyu irat olarak bağlanmış olsaydı, mal rejiminin sona erdiği tarihte bundan sonraki döneme ait iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri ne olacak idiyse, tasfiyede o miktarda kişisel mal sayılır. Hüküm, edinilmiş mallara katılma rejimindeki TMK m.228 ile paralel kurulmuştur. Gerekçede düzenlemenin İsviçre Medenî Kanunu’nun 237. maddesinden alındığı belirtilir ve sosyal güvenlik kaynaklı ödemelerin paylaşmadan korunması amaçlanır.
Uygulama mekanizması, toptan alınan bir ödemenin tamamının değil yalnızca geleceğe ait kısmının kişisel mal sayılması esasına dayanır. Toptan ödeme, kişinin ömür boyu alacağı bir iradın peşin karşılığı niteliğinde olduğundan, mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme isabet eden kısım kişiye ait geçim güvencesi kabul edilir ve kişisel mal olarak ayrılır; geçmiş döneme isabet eden kısım ise ortaklık malı olarak paylaşmaya girer. Hesaplamada iradın sermayeye çevrilmiş değeri, kişinin yaşı ve bağlanacak iradın süresi dikkate alınarak aktüeryal yöntemlerle bilirkişi marifetiyle saptanır. Değerlendirmede TMK m.275 uyarınca tasfiye anındaki değerler esas alınır ve bu hesap, sona erme anını belirleyen m.271 ile bağlantılı yürür.
Bu ekleme sayesinde sosyal güvenlik ve iş gücü kaybı kaynaklı ödemelerin kişinin geleceğine ait güvence niteliği korunur; aksi hâlde ağır maluliyet yaşayan eşin geleceğe dönük geçim kaynağı paylaşmayla eriyecek ve sosyal koruma amacı zedelenecekti. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, iş göremezlik ve maluliyet ödemelerinin geleceğe ilişkin kısmının kişisel mal sayılarak hesap dışı bırakılması gerektiğini benimsemektedir. Somut bir örnek: mal ortaklığı rejiminde, iş kazasında çalışma gücünü yitiren koca SGK’dan 600 bin lira toptan iş göremezlik tazminatı almışsa; bu tutar ömür boyu irat olarak bağlansaydı sona erme tarihinden sonraki döneme isabet eden peşin sermaye değeri hesaplanır ve örneğin 400 bin liralık kısım kişisel mal olarak kocaya ayrılır, kalan kısım ortaklık malı olarak paylaşılır.