TMK 273. Madde
(1) Bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları, ortaklık mallarından veya ortaklık mallarına ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmiş ise; tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir.
(2) Her borç, ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar. Hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç ortaklık mallarına ilişkin sayılır.
TMK 273. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 238 inci maddesinden aynen alınmıştır. Edinilmişmallara katılma rejimindeki hükme (md.230) paralel olarak sevk edilen bu maddede eşlerin kişisel mallarına ilişkin borçların ortaklık mallarından, ya da ortaklık mallarına ilişkin borçların kişisel mallardan ödenmesi hâ linde tasfiyede denkleştirmeye gidilmesi hükme bağlanmıştır. Maddenin ikinci fıkrası, eşlerin borçlarının, hangi mal kesimine ait ise o mal kesimini yükümlülük altına sokması hükme bağlanmıştır. Aynıfıkranın ikinci cümlesiyle de bir karine hükmü getirilmiştir. Buna göre, bir borcun hangi kesime ait olduğunun anlaşılamamasıhâ linde bunun ortaklık mallarına ait olduğu varsayılacaktır.
Açıklama
TMK 273. maddesi, mal ortaklığı rejiminde kişisel mallar ile ortaklık malları arasında çapraz borç ödemelerinin gerçekleştiği durumlarda denkleştirme hakkını düzenlemektedir. Bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları ortaklık mallarından ya da ortaklık mallarına ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmişse tasfiyede denkleştirme istenebilir.
Denkleştirme hakkı, iki mal kümesi arasındaki kaynak aktarımlarını tasfiyede geri almaya hizmet etmektedir. Kişisel mal borcunun ortaklık malından ödenmesi durumunda ortaklık bu ödemeyi geri talep eder; tersi durumda da aynı mantık işler. Bu sayede her iki mal kümesinin gerçek ekonomik değeri sağlıklı biçimde belirlenir.
Denkleştirmenin değerlemesi, katkı oranı ve tasfiye anındaki değer üzerinden yapılır; mal daha önce elden çıkarılmışsa hakkaniyet ölçütü devreye girer. Bu teknik hesap, bilirkişi incelemesiyle yürütülür. Mal ortaklığında denkleştirme, ortaklık malı ile kişisel mal arasındaki sınırın korunması açısından kritik öneme sahiptir; sınır belirsizleştiğinde tasfiye hesabı da karmaşıklaşmaktadır.