TMK 299. Madde
(1) Davacı, tanıyanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür.
(2) Ana veya çocuk tarafından tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açılan iptal davasında ispat yükü, tanıyanın, gebe kalma döneminde ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna ilişkin inandırıcı kanıtları göstermesinden sonra doğar.
TMK 299. Madde Gerekçesi
Maddede İsviçre Medenî Kanununun 260b maddesi örnek alınmıştır. Birinci fıkra ya göre davacıtanıyanın baba olmadığınıkanıtlamak zorundadır. Ancak yürürlükteki Kanunun 293 ve 294 üncü maddelerinde yer alan, tanımanın çocuk için zararlıolduğu ve tanımanın kanunen yasak olduğu gerekçesiyle iptal davasıaçılmasıolanağı ve bu olanak kullanılırsa bu hususların kanıtlanmasızorunluluğu maddeye alınmamıştır. İkinci fıkrada ise hem 1984 tarihli Öntasarısı ve hem de İsviçre Medenî Kanununun düzenlemesi takip edilerek, ana ve ya çocuk tarafından açılan iptal davasında, önce davalının baba olmasıolasılığınıkanıtlamasıaranmak suretiyle, davacının ispat yükühafifletilmektedir.
Açıklama
TMK 299. maddesi, tanımanın iptali davalarında ispat yükünü düzenler. Temel kural olarak davacı, tanıyanın baba olmadığını ispat etmekle yükümlüdür. Ancak ana veya çocuğun tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açtığı iptal davasında bu durum farklılaşabilir; hâkimin re’sen araştırma ilkesi doğrultusunda DNA testi kararı vermesi mümkündür.
İspat yükünün davacıya yüklenmesi, tanımanın hukuki istikrarını koruma işlevi görür. Yapılmış bir tanımayı bozmak, onu kurmaktan daha ağır bir ispat yüküne tabi tutulur. Bu sayede salt şüpheye ya da değişen irade üzerine kurulu iptal girişimleri engellenir. DNA testi, tanımanın iptali davalarında en güvenilir delil aracı olarak kabul edilir; Yargıtay bu testin %99,9 eşiğini geçen sonuçlarını belirleyici saymaktadır.
Tanıyanın açtığı davada (TMK 297) ispat yükü irade sakatlığına (yanılma, aldatma, korkutma) dayandığından biyolojik babalıktan farklıdır; sadece baba olmadığı değil, aynı zamanda irade beyanının sakat olduğu kanıtlanmalıdır. Ana veya çocuğun açtığı davada ise biyolojik babalığın yokluğu yeterlidir. Bu fark, mahkemenin hangi davada hangi olgulara odaklanacağını belirler.