TMK 308. Madde
(1) Evlât edinilenin, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması şarttır.
(2) Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlât edinilemez.
(3) Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlât edinilebilir.
TMK 308. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 265 inci maddesinden, bu hükmün birinci fıkrasında değişiklik yapılmak suretiyle alınmıştır. Söz konusu değişiklik, kaynak maddedeki onaltıyaşfarkısınırının birinci fıkrada onsekize çıkarılmışolmasıdır. İkinci ve üçüncüfıkralar, yürürlükteki Kanunun 254 üncü maddesini karşılamaktadır.
Açıklama
TMK Madde 308, küçüğün evlât edinilmesinde aranan yaş farkı ile küçüğün ve vesayet altındakilerin rızasına ilişkin koşulları düzenler. Gerekçesinde belirtildiği üzere İsviçre Medenî Kanununun 265. maddesinden, birinci fıkradaki yaş farkı sınırı onaltıdan onsekize çıkarılmak suretiyle alınmıştır. Hüküm, evlât edinmenin doğal ana-baba ile çocuk arasındaki ilişkiyi taklit etmesi gerektiği düşüncesinden hareketle, evlât edinen ile edinilen arasında makul bir kuşak farkı bulunmasını şart koşar. Madde, TMK 305 (genel koşullar), 306 ve 307 ile birlikte evlât edinenin niteliklerini tamamlayan ve aynı zamanda evlât edinilen küçüğün iradesini koruyan bir çerçeve kurar.
Hükmün uygulanmasında üç koşul öne çıkar. İlk olarak, evlât edinilenin evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması şarttır; bu yaş farkı, doğal ebeveynlik ilişkisine benzer bir hiyerarşinin kurulabilmesi için aranan asgari ölçüttür ve eksikliği halinde evlât edinme gerçekleştirilemez. İkinci olarak, ayırt etme gücüne sahip küçük, kendi rızası olmadıkça evlât edinilemez; böylece kendi geleceğini etkileyecek bu işlemde, idrak gücüne erişmiş çocuğun iradesi belirleyici kılınır. Üçüncü olarak, vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin, yani vesayet makamı ve denetim makamının izniyle evlât edinilebilir. Bu izin, korunmaya muhtaç küçüğün menfaatinin kamusal denetim altında gözetilmesini sağlar.
Onsekiz yaş farkı koşuluna uyulmaması ya da ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızasının alınmaması, evlât edinmeyi esastan sakatlar ve TMK 318 uyarınca iptal sebebi oluşturur. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, yaş farkının tam olarak sağlanmasını ve idrak gücüne sahip küçüğün rızasının duruşmada usulünce alınmasını denetlemekte, bu koşulları kamu düzeniyle ilgili görmektedir. Somut bir örnekle: kırk yaşındaki bir kişi, on beş yaşındaki ve ayırt etme gücüne sahip bir küçüğü evlât edinmek istediğinde, aradaki yaş farkı yirmi beş yıl olduğundan TMK Madde 308’deki onsekiz yaş koşulu sağlanır; ancak işlemin tamamlanabilmesi için küçüğün de mahkemede rızasını açıklaması zorunludur, aksi hâlde evlât edinmeye karar verilemez.