TMK 355. Madde
I. Ana ve baba, çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için; hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçlarını karşılamak üzere sarfedebilirler.
II. Gelir fazlası, çocuk mallarına katılır.
TMK 355. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 281 inci maddesini karşılamaktadır. Madde, İsviçre Medenî Kanununun 316 ncı maddesini örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 272 nci maddesinden alınmıştır. Çocuk mallarının gelirlerinin çocuğun bakımına, yetiştirilmesine ve eğitimine sarfedilen miktardan artan kısmının a ile ihtiyacına sarfedilebileceği, kalanın ise çocuğun mallarına katılacağıesası getirilmiştir. Yürürlükteki metinden farkı, çocuğun gelirinden ona sarfedilenden artan miktarın önce -hakkaniyete uyduğu ölçüde- a ile ihtiyaçlarına harcanabileceği; gelir fazlasının ise çocuk mallarına katılacağıdır. 73
Açıklama
TMK Madde 355, velayet altındaki çocuğun malvarlığından elde edilen gelirlerin nasıl ve hangi öncelikle harcanacağını düzenleyerek çocuk mallarının yönetimine dair temel sarf kuralını koyar. Hüküm, yürürlükten kalkan 743 sayılı Kanunun 281. maddesinin yerini almış ve İsviçre Medenî Kanununun 316. maddesini örnek alan düzenlemeden alınmıştır. Madde, çocuğun mallarından doğan kira, faiz, temettü gibi semereleri (TMK m.353 anlamındaki gelirleri) öncelikle çocuğun kendi bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimine tahsis eder; ancak bunun ötesinde, hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçlarının da bu gelirlerden karşılanmasına izin vererek aile dayanışması ile çocuğun korunması arasında denge kurar. Böylece gelir, sermayeden ayrı tutulur ve asıl malvarlığına dokunulmaz.
Maddenin işleyişi belirli bir sıra düzenine bağlıdır. Ana ve baba, mal yönetimi yükümlülüğü kapsamında önce çocuğun bakım, yetiştirme ve eğitim giderlerini bu gelirden karşılamak zorundadır; bu öncelik mutlaktır ve atlanamaz. Ancak bu kalemlere harcandıktan sonra gelir hâlâ artıyorsa, kalan kısım hakkaniyetin elverdiği ölçüde aile ihtiyaçlarına yönlendirilebilir. Buradaki hakkaniyet ölçütü, ailenin ekonomik durumunu, çocuğun malvarlığının büyüklüğünü ve diğer çocukların durumunu birlikte değerlendirmeyi gerektirir; sınırsız bir kullanım yetkisi vermez. Tüm bu tahsisattan sonra da gelir fazlası kalırsa, ikinci fıkra gereği bu fazla doğrudan çocuğun mallarına eklenir ve böylece çocuğun servetinin zaman içinde büyümesi güvence altına alınır. Ana baba bu sıralamaya uymakla yükümlüdür.
Bu sıraya aykırı davranış, örneğin gelir fazlasını çocuğa katmak yerine aile harcamasına yöneltmek, mal yönetiminin kötü kullanımı sayılır ve TMK m.360 uyarınca güvence isteme veya yönetimin değiştirilmesi tedbirlerine; ergin olan çocuğun ise hesap ve iade talebine yol açar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuk mallarının gelirinin aile ihtiyacına harcanmasında hakkaniyet denetiminin titizlikle yapılması gerektiğini ve çocuğun yararının üstün tutulacağını vurgular. Somut örnek: çocuğa miras kalan bir dükkânın aylık kirası yüksekse, ana baba önce çocuğun okul, sağlık ve giyim giderlerini bundan karşılar; geriye kalanın makul bir bölümünü ailenin geçimine ayırabilir, fakat dönem sonunda artan tutarı çocuğun banka hesabına yahut malvarlığına eklemek zorundadır, aksi hâlde sorumlu olur.