TMK 377. Madde

(1) Aile malları ortaklığı, tüm ortakların elbirliği ile yönetilir.

(2) Ortaklardan her biri, olağan yönetim işlerini diğer ortakların katılmasına gerek olmaksızın yapabilir.

Açıklama

TMK Madde 377, aile malları ortaklığının yönetimine ilişkin genel ilkeyi belirler. Birinci fıkraya göre aile malları ortaklığı, tüm ortakların elbirliği ile yönetilir; yani yönetime ilişkin temel kararlar kural olarak ortakların birlikte hareketini gerektirir. İkinci fıkra ise işleyişi kolaylaştırmak için bir istisna getirir: ortaklardan her biri, olağan yönetim işlerini diğer ortakların katılmasına gerek olmaksızın tek başına yapabilir. Gerekçeye göre madde, eski Kanun’un 327. maddesini örnek almakta ve hüküm değişikliği içermemektedir. Düzenleme, yöneticinin atanmasını ve yetkisini düzenleyen TMK 378, elbirliğiyle işletmeyi öngören TMK 376 ve elbirliği mülkiyetine ilişkin TMK 701 ve devamı hükümlerle birlikte okunduğunda, ortaklığın hem kolektif iradeye hem de işleyiş pratikliğine dayanan ikili yönetim mantığı açıkça görülür.

Maddenin uygulama mekanizması, olağan işler ile olağanüstü işler arasındaki ayrıma dayanır. Ortaklığın yapısını veya malvarlığını esaslı biçimde etkileyen kararlar -örneğin önemli bir taşınmazın satışı, yeni borç altına girilmesi veya ortaklığın temel işleyişinin değiştirilmesi- olağanüstü iş niteliğinde olup tüm ortakların elbirliğiyle alınmasını gerektirir. Buna karşılık günlük ihtiyaçların karşılanması, bakım onarım, mevsimlik ürünün toplanması veya rutin alım satım gibi olağan işler, ortaklığın aksamadan yürümesi için her ortağın tek başına yapabileceği işlerden sayılır. Bu ayrım, bir yandan önemli kararlarda tüm ortakların korunmasını sağlarken diğer yandan her küçük iş için herkesin onayını aramanın doğuracağı işlevsizliği önler. Böylece ortaklık hem kolektif denetim altında kalır hem de pratikte akıcı biçimde işleyebilir.

Bu ilkenin sonucu, olağan işlerde tek bir ortağın işlemi ortaklığı bağlarken, olağanüstü işlerde elbirliği bulunmadan yapılan işlemlerin ortaklığı bağlamaması ve diğer ortaklar bakımından geçersiz sayılabilmesidir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, elbirliği ile yönetilen mallarda olağan yönetimi aşan işlemler için tüm ortakların katılımının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Somut bir örnek: aile malları ortaklığında kardeşlerden biri, bahçenin sezonluk gübresini almak veya ürünü pazara taşımak gibi olağan bir işi diğerlerine danışmadan yapabilir ve bu işlem ortaklığı bağlar. Buna karşılık aynı kardeş, ortaklığa ait bir tarlayı tek başına satmaya kalkarsa, bu olağanüstü işlem TMK Madde 377 uyarınca diğer ortakların katılımı olmadan geçerli olmaz. Böylece madde, ortaklığın günlük işleyişini kolaylaştırırken esaslı kararlarda ortakların ortak iradesini güvence altına alır.