TMK 388. Madde
(1) Alacaklılar ve aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan kişiler, kuruluştan önce mahkemece yapılan ilânla itirazlarını iki ay içinde bildirmeye çağrılırlar.
(2) Durum, alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlara ve hacizli alacaklılara ayrıca bildirilir.
TMK 388. Madde Gerekçesi
1984 tarihli Öntasarının 319 uncu maddesinden alınan bu hüküm, yürürlükteki Kanunun 338 inci maddesini karşılamaktadır. Aile yurduna konu olan taşınmazlar üzerindeki tasarruf hakkısınırlanmışolacağından, alacaklıların ve ya diğer kişilerin bu yüzden zarar görmelerini önlemek ve itiraz etmelerine olanak tanımak için mahkeme aracılığıyla bir ilâ n 78 yapılmasızorunlu görülmüştür. İkinci fıkrada, durumun rehinli ve hacizli alacaklılara da doğrudan doğru ya bildirilmesi yükümü getirilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 388, aile yurdu kuruluşunun ilk usul aşaması olan ilanı düzenler. Hükme göre alacaklılar ve aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan kişiler, kuruluştan önce mahkemece yapılan ilanla itirazlarını iki ay içinde bildirmeye çağrılır; ayrıca alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlara ve hacizli alacaklılara durum ayrıca bildirilir. Bu hüküm, üçüncü kişilerin haklarının korunmasına ilişkin TMK Madde 389 ve kuruluşun tapuya şerhini düzenleyen TMK Madde 390 ile birlikte aile yurdu kuruluş usulünün başlangıç halkasını oluşturur. Maddenin gerekçesi, aile yurduna konu taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkı sınırlanacağından alacaklıların ve diğer kişilerin zarar görmesini önlemek için mahkeme aracılığıyla ilan yapılmasının zorunlu görüldüğünü ve rehinli ile hacizli alacaklılara ayrıca bildirim yükümü getirildiğini açıklar.
Uygulamada bu hüküm, aile yurdu kuruluşunun gizlilik içinde değil, aleniyet ve hak sahiplerinin katılımıyla yürütülmesini sağlar. Mahkeme kuruluştan önce ilan yaparak, taşınmaz üzerinde alacağı bulunan veya kuruluştan zarar görebilecek herkesi iki ay içinde itiraz etmeye çağırır. İki aylık süre, ilgili kişilere haklarını araştırıp ileri sürmeleri için makul bir zaman tanır. Genel ilanın yanı sıra, alacağı taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış alacaklılarla hacizli alacaklılara ayrıca doğrudan bildirim yapılması öngörülmüştür; çünkü bu kişilerin hakları taşınmazla doğrudan ilişkilidir ve genel ilanı kaçırmaları durumunda ağır zarar görebilirler. Böylece kanun, aile yurdundan doğacak tasarruf yasaklarının ve haczedilmezliğin, mevcut hak sahiplerinin bilgisi dışında kurulmasını engelleyen güçlü bir bilgilendirme mekanizması kurar.
İlan ve bildirim usulüne uyulmadan yürütülen kuruluş işlemleri, alacaklıların itiraz hakkını ihlal ettiğinden sakat sayılır ve buna dayanan kuruluş izni kaldırılabilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, aile yurdu kuruluşunda ilan yapılmasının ve rehinli ile hacizli alacaklılara ayrıca bildirimde bulunulmasının zorunlu olduğunu, bu güvenceler yerine getirilmeden verilen kararların bozulması gerektiğini kabul etmektedir. Somut bir örnekle açıklamak gerekirse, taşınmazı üzerinde ipotek bulunan bir malik aile yurdu kurmak istediğinde, mahkeme TMK Madde 388 uyarınca genel bir ilan yapar ve ipotekli alacaklıya ayrıca tebligat çıkarır; bu bildirimi alan alacaklı iki aylık süre içinde itiraz ederek haklarının korunmasını sağlayabilir, bildirim yapılmadan yürütülen bir kuruluş ise hukuken geçerli kabul edilmez.