TMK 394. Madde

(1) Malikin ölümünden sonra aile yurdunun devam edebilmesi, taşınmazın mirasçılara yurt olarak geçmesine ilişkin bir ölüme bağlı tasarrufun yapılmış olmasına bağlıdır.

(2) Böyle bir tasarruf yoksa, malik ölünce tapu kütüğündeki yurda ilişkin şerh silinir.

Açıklama

TMK Madde 394, aile yurdunun malikin ölümü hâlinde devam edip edemeyeceğini düzenler. Hükme göre malikin ölümünden sonra aile yurdunun devam edebilmesi, taşınmazın mirasçılara yurt olarak geçmesine ilişkin bir ölüme bağlı tasarrufun yapılmış olmasına bağlıdır; böyle bir tasarruf yoksa malik ölünce tapu kütüğündeki yurda ilişkin şerh silinir. Bu hüküm, malikin sağlığında yurda son vermesini düzenleyen TMK Madde 395 ile birlikte aile yurdunun sona erme rejimini oluşturur ve TMK’nın ölüme bağlı tasarruflara ilişkin miras hukuku hükümleriyle, özellikle vasiyetname ve miras sözleşmesine ilişkin düzenlemelerle doğrudan ilişkilidir. Maddenin gerekçesi, hükmün 1984 tarihli Öntasarı’dan alındığını, eski Kanun’un 344. maddesini karşıladığını ve içerik değişikliği bulunmadığını açıkça ortaya koymaktadır.

Uygulamada bu hüküm, aile yurdunun malikin kişiliğine sıkı sıkıya bağlı bir kurum olduğunu ve ölümle kendiliğinden mirasçılara intikal etmediğini gösterir. Yurdun ölümden sonra varlığını koruyabilmesi için malikin sağlığında, taşınmazın belirli mirasçılarına yurt olarak geçeceğine dair bir ölüme bağlı tasarruf düzenlemiş olması şarttır. Böyle bir irade açıklaması varsa yurt, lehine tasarruf yapılan mirasçılar bakımından sürer; yoksa şerh silinerek taşınmaz olağan miras paylaşımına tabi tutulur. Bu mekanizma, malikin iradesine üstün değer tanır ve aile yurdunun kuşaktan kuşağa aktarılmasını ancak açık bir irade beyanına bağlar. Böylece taşınmazın özgülenme amacı ile mirasçıların paylaşım menfaati arasında, malikin son arzusunu esas alan dengeli bir çözüm sağlanmış olur.

Geçerli bir ölüme bağlı tasarruf bulunmadığı hâlde mirasçıların yurdun devamını talep etmesi mümkün değildir; tapu müdürlüğü ve mahkeme, şartlar gerçekleşmediğinde şerhin silinmesi yönünde işlem yapar. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, aile yurdunun ölümden sonra devamının ancak usulüne uygun bir ölüme bağlı tasarrufa dayanabileceğini, böyle bir tasarruf yokken yurdun sürdürülemeyeceğini kabul etmektedir. Somut bir örnekle açıklamak gerekirse, aile yurdu kurmuş bir malik vasiyetnamesinde taşınmazın oğluna yurt olarak kalacağını belirtmişse, ölümünden sonra TMK Madde 394 uyarınca yurt bu mirasçı yönünden devam eder; ancak böyle bir vasiyet veya miras sözleşmesi düzenlememişse, ölümle birlikte yurda ilişkin şerh silinir ve taşınmaz tüm mirasçılar arasında genel hükümlere göre paylaştırılır.