TMK 486. Madde
(1) Gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vesayet makamı, vasiye geçici olarak işten el çektirip bir kayyım atayabileceği gibi; gerekirse muhtemel zararı göz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabilir ve tutuklanmasını da isteyebilir.
TMK 486. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 430 uncu maddesini karşılamaktadır. Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Önceki maddelerde olduğu gibi, bu madde de “sulh mahkemesi” yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. Yürürlükteki Kanunun 430 uncu maddesine göre, vesayet makamıolan sulh mahkemesi vasi tutuklatabilir ve mallarınıhaczettirebilir. Vesayet makamıvasinin mallarınıdoğrudan doğruya kendi kararıyla haczedebilmelidir. Zira haczi icra dairelerinden veya başka mahkemeden isteme zorunluğu bulunursa bu işlem gecikebilir, suistimallere ve mal kaçırmalara imkân ve fırsat sağlanmışolabilir ve vesayet altına alınanın haklarıtehlikeye düşebilir. Bu sebeple maddede vesayet makamının gerekirse muhtemel zararıgöz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabileceği belirtilmiştir. Yürürlükteki metinde “icabında tevkif ……. ettirebilir.” denilmektedir. Bu ifade ile vasilik makamıolan sulh mahkemesine bir direktif verilmemiştir. Bu eksikliği gidermek üzere Tasarıda, “tutuklanmasınıisteyebilir.” denilmek suretiyle bir kural değişikliği yapılmıştır. Böyle bir istem karşısında kalan ceza mercii suçunsurlarına bakarak bu istemi yerine getirebilir veya reddedebilir. Bu nokta medenîhukuku ilgilendirmediğinden maddeye bununla ilgili bir kayıt eklenmesi gerekli görülmemiştir.
Açıklama
TMK Madde 486, gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vesayet makamının başvurabileceği geçici önlemleri düzenler. Hükme göre vesayet makamı, böyle durumlarda vasiye geçici olarak işten el çektirip bir kayyım atayabileceği gibi, muhtemel zararı göz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabilir ve hatta tutuklanmasını isteyebilir. Bu düzenleme, görevden alma sebeplerini öngören TMK m.483, araştırma ve uyarıyı düzenleyen TMK m.485 ve diğer önlemleri düzenleyen TMK m.487 ile birlikte vasinin denetimine ilişkin önlemler bütününü tamamlar. Gerekçe, maddenin eski Kanun’un 430. maddesini karşıladığını, vesayet makamının vasinin mallarına doğrudan kendi kararıyla ihtiyati haciz koyabilmesinin mal kaçırma riskini önlemek için öngörüldüğünü açıklar.
Hükmün işleyişi, görevden alma sürecinin sonuçlanmasını beklemenin korunan kişiyi tehlikeye düşüreceği acil durumlara yöneliktir. Geçici işten el çektirme, vasinin yetkilerini derhal askıya alarak yerine bir kayyım atanmasını sağlar ve böylece malvarlığının yönetiminde boşluk doğmasını engeller. İhtiyati haciz yetkisi bakımından gerekçe önemli bir yenilik getirir: vesayet makamı bu hacze icra dairelerine veya başka bir mahkemeye başvurmaksızın doğrudan kendi kararıyla hükmedebilir; çünkü aracı mercilere başvurma zorunluluğu işlemi geciktirip suistimallere ve mal kaçırmaya fırsat verebilirdi. Tutuklanma istemi ise vesayet makamının doğrudan tutuklama kararı vermesi anlamına gelmez; gerekçenin belirttiği gibi vesayet makamı yalnızca istemde bulunur, ceza mercii suç unsurlarını değerlendirerek bu istemi kabul veya reddeder.
Geçici önlemlerin alınması, esas görevden alma kararının yerini tutmaz; tehlike geçtiğinde veya görevden alma usulü tamamlandığında bu önlemler kaldırılır ya da kalıcı tedbirlere dönüştürülür. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, gecikmesinde tehlike bulunan vesayet işlerinde geçici önlemlere zaman geçirilmeden başvurulması gerektiğini kabul etmektedir. Somut bir örnek: vasinin, vesayet altındaki kişiye ait taşınmazları üçüncü kişilere devretmeye hazırlandığına ve elde edilen parayı kaçırmak üzere olduğuna dair somut belirtiler ortaya çıkarsa, vesayet makamı TMK Madde 486 uyarınca vasiye derhal işten el çektirip kayyım atayabilir ve vasinin mallarına resen ihtiyati haciz koyarak muhtemel zararı güvence altına alabilir. Böylece hüküm, hızlı müdahale ile korunan kişinin malvarlığını telafisi güç zararlardan korur.