TMK 511. Madde
(1) Mirasçılıktan çıkarılan kimse, mirastan pay alamayacağı gibi; tenkis davası da açamaz.
(2) Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmuş olmadıkça, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi, mirasçılıktan çıkarılanın varsa altsoyuna, yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır.
(3) Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir.
TMK 511. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 458 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci fıkrasıyürürlükteki metnin tekrarından ibarettir. İkinci fıkra hükmüuygulamada bu konuda doğan tereddütleri gidermek amacıyla, açık hâle getirilmiştir. Mirasçılıktan çıkarılan (mirastan ıskat edilen) kimsenin miras payının, mirasbırakan sadece çıkarma ile yetinmişve çıkardığımirasçının hissesi üzerinde tasarrufta bulunmamışsa bu kişi mirasbırakandan önce ölmüşgibi diğer mirasçılara intikali hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre mirasçılıktan çıkarılanın miras hissesinin diğer mirasçılara intikalinin ön koşulu, mirasbırakanın bu pay üzerinde tasarrufta bulunmamasıdır. Böyle bir tasarruf yoksa maddeye göre, birinci plân da mirasçılıktan çıkarılanın altsoyu varsa, mirasçılıktan çıkarılana ait pay bunlara verilecektir. Altsoy yoksa, mirasçılıktan çıkarılana ait miras hissesi, mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarına verilecektir. Mirasbırakan sadece çıkarma ile yetinmeyip, çıkardığımirasçının hissesinde tasarruf etmesi hâli üçüncüfıkrada düzenlenmiştir. Çıkarılan mirasçının altsoyu varsa ve bu altsoy mirasbırakanın mahfuz hisseli mirasçısıise, bunlar kendi saklıpaylarınıisteyebilecekler; bu saklıpaya tecavüz eden tasarrufun tenkisini talep edebileceklerdir. Çıkarılan mirasçının altsoyu yoksa veya çıkarılan mirasçının altsoyu saklıpaylımirasçıdeğil ise, mirasbırakan çıkardığımirasçının hissesinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir.
Açıklama
TMK Madde 511, mirasçılıktan çıkarmanın hüküm ve sonuçlarını, özellikle çıkarılan kimsenin miras payının akıbetini düzenler. Hüküm, çıkarma sebeplerini gösteren TMK m.510 ile ispat yükünü düzenleyen TMK m.512 arasında yer alır ve geçerli bir çıkarmanın hukukî etkilerini somutlaştırır. Maddeye göre çıkarılan kimse mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası da açamaz; çünkü çıkarmayla birlikte saklı pay korumasından da yoksun kalır. Gerekçede, eski Kanunun 458. maddesini karşılayan metnin ikinci fıkrasının uygulamada doğan tereddütleri gidermek amacıyla açık hâle getirildiği belirtilmiştir. Düzenleme, halefiyet ilkesini içeren TMK m.495 ve devamı ile saklı payı tanıyan TMK m.506 hükümleriyle birlikte değerlendirilir; zira çıkarılanın payının kime geçeceği ve altsoyun konumu bu hükümlerin ışığında belirlenir.
Maddenin uygulama mekanizması, çıkarılanın payının üç olasılığa göre dağılmasına dayanır. Birinci fıkra, çıkarılanın hem miras payından hem de tenkis hakkından yoksun kaldığını net biçimde ortaya koyar. İkinci fıkra, mirasbırakanın çıkardığı pay üzerinde başka türlü tasarrufta bulunmadığı durumu düzenler: bu hâlde çıkarılanın payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi işlem görerek, varsa altsoyuna; altsoyu yoksa mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarına geçer. Buradaki ‘önce ölmüş gibi’ kurgusu, halefiyet yoluyla altsoyun korunmasını sağlar. Üçüncü fıkra ise çıkarılanın altsoyunun konumunu güvenceye alır: çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir. Böylece çıkarma yalnızca çıkarılan kişiyi etkiler; onun çocukları, kendi saklı pay haklarını mirasbırakana karşı koruyarak kuşaklar arası adaletin sürdürülmesi sağlanır.
Bu düzenlemenin sonucu, çıkarmanın kişisel etki doğurması ve çıkarılanın altsoyunun bu cezadan zarar görmemesidir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, çıkarılan mirasçının altsoyunun saklı payını mirasbırakana karşı talep edebileceğini ve mirasbırakanın çıkarılan payı üzerinde tasarruf etmediği hâllerde payın altsoya geçeceğini istikrarla kabul etmektedir. Somut örnek: mirasbırakan, kendisine ağır suç işleyen oğlunu mirasçılıktan çıkarmış, ancak oğlunun payı üzerinde başkaca bir tasarrufta bulunmamıştır. TMK Madde 511 uyarınca oğul mirastan pay alamaz ve tenkis isteyemez; ancak oğlunun çocukları, babaları mirasbırakandan önce ölmüş gibi onun payına halef olur ve saklı paylarını talep edebilir. Mirasbırakan çıkardığı payı bir başkasına vasiyet etmişse, bu kez torunlar yalnızca kendi saklı paylarını isteyebilecek, saklı payı aşan kısımda mirasbırakanın iradesi geçerli olacaktır.