TMK 528. Madde
(1) Mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir.
(2) Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder.
(3) Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur.
TMK 528. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 475 inci maddesini karşılamaktadır. Madde konu ve kenar başlıklarıyla birlikte arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Madde, İsviçre MedenîKanununun 495 inci maddesine olduğu gibi üçfıkra hâline getirilmiştir. Mirasbırakanın, bir mirasçısıile birlikte karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabileceği ifade edilmiştir. Bir mirasçının mirastan feragatini temin etmek, mirasbırakan yönünden ölüme bağlıtasarruftur. Mirastan feragat sözleşmesi kural olarak, saklıpaylımirasçıyımirastan uzaklaştırmak için başvurulan bir yoldur. Saklıpayıolmayan bir mirasçıile veya vasiyet alacaklısıya da atanan mirasçıile de feragat sözleşmesi yapılmasına engel yoktur. Feragat eden, mirasbırakanın ölümünde artık ona mirasçıolmaz; bunun sonucu olarak da mirasçılara ait hak ve yetkilere sahip olmadığıgibi, tereke borçlarından da sorumlu değildir. Maddenin son fıkrasında, feragatin, feragat edenin altsoyuna etkisi bakımından, yürürlükteki Kanunun karşılıklıve karşılıksız feragat ayırımıyapmadan feragatin altsoya etkisini kabul eden İsviçre MedenîKanununun 495 inci maddesinden farklıve doğru düzenlemesi Türk toplumunun düşünce biçimine ve aile yapısına uygun olarak muhafaza edilmiştir. Böylece feragat karşılıklısağlanarak yapılmışise, feragat sözleşmesinde belirtilmedikçe, feragat, feragat edenin altsoyuna etkili olacak ve onların da mirasçılık sıfatlarınıkaldıracaktır. Düzenlemenin zıt anlamından da feragat karşılık sağlanmadan yapılmışsa, feragat, feragat edenin füruunu etkilemeyecektir. Bu prensibin aksi de mirastan feragat sözleşmesi ile kararlaştırılabilir; ancak feragat edenin altsoyunun mirasbırakana karşısaklıpaydan doğan haklarısaklıdır.
Açıklama
TMK Madde 528, mirastan feragat sözleşmesinin kapsamını ve temel sonuçlarını düzenler. Bu sözleşme, mirasbırakan ile bir mirasçısı arasında, mirasçının ileride doğacak miras hakkından önceden vazgeçmesini sağlayan iki taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Maddenin birinci fıkrası, feragatin karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak yapılabileceğini öngörür. İkinci fıkra, feragat edenin mirasçılık sıfatını kaybedeceğini hükme bağlar; gerekçeye göre feragat eden, mirasbırakanın ölümünde ona mirasçı olmaz, mirasçılara ait hak ve yetkilere sahip olmadığı gibi tereke borçlarından da sorumlu tutulmaz. Üçüncü fıkra, karşılık sağlanarak yapılan feragatin, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğuracağını belirtir. Madde, feragatin hükümden düşmesini düzenleyen TMK Madde 529 ve tereke alacaklılarının haklarını düzenleyen 530 ile bütünlük gösterir.
Uygulamada feragat sözleşmesi, çoğunlukla saklı paylı mirasçıyı mirastan uzaklaştırmak amacıyla başvurulan bir yoldur; çünkü saklı paylı mirasçı, vasiyetname gibi tek taraflı tasarruflarla mirastan dışlanamaz. Gerekçede açıklandığı üzere, saklı payı olmayan mirasçı, vasiyet alacaklısı ya da atanmış mirasçı ile de feragat sözleşmesi yapılmasına engel yoktur. Sözleşme, miras sözleşmesi niteliğinde olduğundan TMK Madde 545 uyarınca resmi vasiyetname şeklinde, yani noter veya sulh hâkimi önünde iki tanıkla düzenlenmelidir; aksi hâlde geçersizdir. Karşılık sağlanarak yapılan feragatte, kanun koyucu Türk aile yapısını gözeterek altsoyu da kapsama almıştır: bu hâlde feragat, sözleşmede aksi belirtilmedikçe füruun mirasçılık sıfatını da kaldırır. Buna karşılık karşılıksız feragatte, sonuç yalnızca feragat edeni bağlar ve onun altsoyunu etkilemez.
Feragatin sonucu, feragat edenin terekeden hiçbir pay alamamasıdır; ancak bu sonuç, karşılık sağlanmışsa altsoya da yansır. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, ivazlı feragatte aksi kararlaştırılmadıkça altsoyun da mirasçılık sıfatını kaybedeceğini, ivazsız feragatte ise füruun saklı pay haklarının korunduğunu istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Somut örnek: Baba, kızına bir daire devrederek (karşılık sağlayarak) onunla mirastan feragat sözleşmesi yapmış ve sözleşmede aksini öngörmemiştir. Bu durumda yalnızca kız değil, onun çocukları da babanın mirasına mirasçı olamaz. Buna karşılık baba kızıyla hiçbir karşılık almaksızın feragat sözleşmesi yapmış olsaydı, kızın çocukları büyükbabalarının mirasında yine saklı paydan doğan haklarını koruyacak ve mirasçı olabileceklerdi. Bu ayrım, feragatin etkisini belirleyen temel ölçüttür.