TMK 532. Madde
(1) Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir.
(2) Resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
TMK 532. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 479 uncu maddesini karşılamaktadır. Madde kısmen ifade değişikliğiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 532, resmi vasiyetnamenin kimler tarafından ve hangi katılımla düzenleneceğini belirleyerek bu vasiyet türünün temel çerçevesini ortaya koyar. Resmi vasiyetname, en güvenilir ve ispat gücü en yüksek vasiyet biçimi olduğundan, düzenlenmesine ilişkin koşullar kanunda sıkı biçimde belirlenmiştir. Maddenin gerekçesi, hükmün eski Medeni Kanunun 479. maddesini karşıladığını, kısmen ifade değişikliğiyle yeniden kaleme alındığını ve esasa ilişkin bir değişiklik yapılmadığını belirtir. Düzenleme, vasiyet şekillerini sayan TMK m.531 hükmünün resmi vasiyetname türünü somutlaştırır; bu maddede belirlenen çerçeve, memurun işlevini düzenleyen m.533, tanıkların katılımını öngören m.534 ve düzenlemeye katılma yasağını belirleyen m.536 hükümleriyle tamamlanır. Resmi vasiyetnamenin geçerliliği, bu hükümdeki memur ve tanık koşullarının eksiksiz gerçekleşmesine bağlıdır.
Maddenin işleyişinde iki temel unsur belirleyicidir. Birinci fıkraya göre resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir; yani hem yetkili bir görevlinin hem de iki tanığın bulunması zorunludur. İkinci fıkra, resmi memurun kim olabileceğini gösterir: sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş başka bir görevli resmi memur sıfatıyla vasiyetname düzenleyebilir. Uygulamada bu işlem en çok noterler eliyle gerçekleştirilir; noterin yetkisi Noterlik Kanunundan kaynaklanır. Tanıkların katılımı yalnızca biçimsel bir gereklilik olmayıp, mirasbırakanın beyanının ve ehliyetinin teyidi bakımından işlevsel bir güvencedir. Bu iki unsurun bir arada bulunması, vasiyetnamenin resmi nitelik kazanmasının ve sonradan kolayca ispat edilebilmesinin temelini oluşturur. Memurun yetkisiz olması ya da tanıklardan birinin eksikliği, vasiyetnamenin resmi vasiyetname olarak geçerliliğini ortadan kaldırır.
Resmi vasiyetnamenin düzenlenmesinde yetkili memur ya da iki tanık koşulunun gerçekleşmemesi, vasiyetnamenin şekil yönünden sakatlanmasına ve TMK m.557 vd. uyarınca iptaline yol açar. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, resmi vasiyetnamenin yetkili memur ve iki tanığın katılımıyla düzenlenmesini esaslı geçerlilik koşulu saymakta, bu unsurların eksik olduğu vasiyetnameleri resmi vasiyetname olarak değerlendirmemektedir. Somut bir örnekle: mirasbırakan noterde vasiyetname düzenletmek istediğinde, noter resmi memur sıfatıyla işlemi yürütür ve iki tanığın katılımı sağlanır; böylece vasiyetname resmi nitelik kazanır. Buna karşılık yalnızca bir tanığın bulunduğu ya da yetkisiz bir kişinin memur gibi hareket ettiği bir düzenleme, resmi vasiyetname olarak geçerli sayılmaz ve iptal davasına konu olabilir. Bu nedenle düzenleme aşamasında memur ve tanık koşullarına titizlikle uyulması, mirasbırakanın iradesinin korunması açısından zorunludur.