TMK 531. Madde

(1) Vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir.

Açıklama

TMK Madde 531, vasiyetin hangi şekillerde yapılabileceğini genel olarak belirleyerek vasiyetname hukukunun giriş hükmünü oluşturur. Vasiyetname sıkı şekle bağlı bir ölüme bağlı tasarruf olduğundan, kanun koyucu geçerli vasiyet biçimlerini sınırlı sayıda belirlemiş ve bunların dışında bir şekle hukuki sonuç tanımamıştır. Maddenin gerekçesi, hükmün eski Medeni Kanunun 478. maddesini karşıladığını, kısmen ifade değişikliğiyle yeniden kaleme alındığını ve esasa ilişkin bir değişiklik yapılmadığını belirtir. Düzenleme, kendisinden sonra gelen hükümlerin sistematik çerçevesini çizer: resmi vasiyetname TMK m.532 vd., el yazılı vasiyetname m.538 ve sözlü vasiyet m.539 vd. hükümlerinde ayrıntılı biçimde düzenlenir. Bu madde, vasiyet özgürlüğünü kullanmak isteyen mirasbırakana üç ayrı yol sunarak iradesini hangi biçimde açıklayabileceğini gösterir.

Maddenin işleyişinde mirasbırakana üç alternatif vasiyet şekli tanınır. İlki resmi vasiyetname olup, iki tanığın katılımıyla noter, sulh hâkimi ya da yetkili memur önünde düzenlenir ve en güvenilir biçimdir. İkincisi el yazılı vasiyetname olup, mirasbırakanın metni baştan sona kendi el yazısıyla yazması, tarih atması ve imzalaması yeterlidir; bu şekil tanık veya memur gerektirmez. Üçüncüsü sözlü vasiyet olup, yalnızca yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık ya da savaş gibi olağanüstü durumlarda ve diğer şekillere başvurma olanağı bulunmadığında geçerlidir. Bu üç şekil birbirinin alternatifi olup mirasbırakan, içinde bulunduğu koşullara göre dilediğini seçebilir; ancak her birinin kendine özgü geçerlilik şartları vardır. Şekiller arasında bir hiyerarşi bulunmasa da sözlü vasiyet, istisnai ve geçici nitelikte olduğundan ancak olağanüstü hâllerde devreye girer.

Maddede sayılan üç şekil dışında yapılan vasiyetler hukuki sonuç doğurmaz; örneğin sesli ya da görüntülü kayıtla yapılan bir vasiyet beyanı bu şekillerden hiçbirine uymadığından geçersizdir. Şekle aykırı vasiyetnameler TMK m.557 vd. uyarınca iptale tabidir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, vasiyetin yalnızca kanunda öngörülen üç şekilden biriyle yapılabileceğini, bu şekillere uymayan irade açıklamalarının vasiyetname olarak değerlendirilemeyeceğini istikrarla kabul etmektedir. Somut bir örnekle: mirasbırakan mallarının paylaşımına ilişkin arzularını bir video kaydında açıklasa dahi, bu beyan resmi, el yazılı ya da sözlü vasiyet şekillerinden hiçbirine uymadığından geçerli bir vasiyetname oluşturmaz ve miras yasal hükümlere göre paylaşılır. Buna karşılık aynı kişi arzularını kendi el yazısıyla yazıp tarih atar ve imzalarsa, geçerli bir el yazılı vasiyetname meydana gelir ve iradesi hüküm doğurur.