TMK 551. Madde
(1) Birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisinin atanmış olması hâlinde, tasarruftan veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça bunlar görevi birlikte yürütürler.
(2) Bunlardan biri görevi kabul etmez veya edemez ya da herhangi bir sebeple görevi sona ererse, mirasbırakanın tasarrufundan aksi anlaşılmadıkça diğerleri göreve devam eder.
(3) Birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi birlikte hareket etmek üzere atanmış olsa bile acele hâllerde her biri gerekli işlemleri yapabilir.
TMK 551. Madde Gerekçesi
Madde birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışolmasıhâlinde uyulacak esaslarıdüzenlemektedir. Bu husus, yürürlükteki Kanunun 498 inci maddesinde “mütaaddit tenfiz memurları, bir akit ile tevkil edilen müteaddit vekillerin salâhiyetini haizdirler” tarzında bir cümle ile düzenlenmek istenmiştir. Bu konuda açıklık sağlamak amacıyla, maddede önce tasarruftan veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisinin görevi birlikte yürütecekleri, içlerinden birinin kabul etmemesi veya başka bir sebeple görevinin sona ermesi hâlinde, diğerlerinin göreve devam edeceği, birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi birlikte hareket etmek üzere atanmışolsa dahi acele hâllerde her birinin gerekli işlemleri yapabileceği belirtilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 551, mirasbırakanın birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi ataması hâlinde bunların görevlerini ne şekilde yürüteceklerini düzenler. Birinci fıkra, tasarruftan veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça görevlilerin görevi birlikte yürüteceklerini öngörerek kural olarak müşterek hareket esasını benimser. Maddenin gerekçesi, eski 743 sayılı Kanunun 498. maddesinde birden çok tenfiz memurunun bir akit ile vekil edilen müteaddit vekillerin salâhiyetini haiz olduğu yolundaki düzenlemenin yetersiz kaldığını ve açıklık sağlamak amacıyla konunun yeniden kaleme alındığını belirtir. Hüküm, TMK m.550’deki atanma ve m.552’deki görev ve yetkiler ile birlikte değerlendirilmelidir; çünkü birden çok görevli söz konusu olduğunda her birinin yetki alanı ve karar alma biçimi bu maddeye göre şekillenir. Böylece görevin sürekliliği ve etkinliği güvence altına alınır.
Maddenin uygulanma mekanizması üç durumu kapsar. İlk olarak, mirasbırakanın tasarrufunda görevin nasıl paylaşılacağı belirtilmemişse, görevliler kararları birlikte alır ve işlemleri müştereken yürütür; bu, önemli tasarruflarda görevlilerin oybirliğiyle hareket etmesini gerektirir. İkinci olarak ikinci fıkra, görevlilerden birinin görevi kabul etmemesi, edememesi ya da herhangi bir sebeple görevinin sona ermesi hâlinde, mirasbırakanın tasarrufundan aksi anlaşılmadıkça diğerlerinin göreve devam edeceğini öngörür; bu kural, görevin tek bir kişinin ayrılmasıyla aksamasını önler. Üçüncü olarak üçüncü fıkra, görevliler birlikte hareket etmek üzere atanmış olsa bile acele hâllerde her birinin tek başına gerekli işlemleri yapabileceğini düzenler. Örneğin bozulmak üzere olan tereke mallarının korunması, vadesi dolan bir borcun ödenmesi veya zamanaşımını kesecek bir başvurunun yapılması gibi gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda her görevli müstakil hareket edebilir.
Bu kuralların ihlali, görevlilerin TMK m.555 uyarınca denetlenmesi ve gerektiğinde görevden alınmasıyla sonuçlanabilir; ayrıca yetki sınırı aşılarak yapılan işlemler diğer görevliler ve mirasçılar bakımından sorumluluk doğurabilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, birden çok görevlinin bulunduğu hâllerde kural olarak birlikte hareket edilmesi gerektiğini, acele hâl istisnasının ise dar yorumlanması icap ettiğini vurgulamaktadır. Somut bir örnek üzerinden açıklamak gerekirse: mirasbırakan iki görevli atamış ve görev paylaşımı yapmamışsa, terekeye ait bir taşınmazın satışı için her iki görevlinin de katılımı ve sulh hâkiminin TMK m.553 uyarınca vereceği yetki gerekir. Buna karşılık görevlilerden biri yurt dışında bulunurken terekedeki dondurucuda saklanan ürünlerin bozulma tehlikesi doğarsa, hazır bulunan görevli acele hâl gereği bu ürünleri tek başına satabilir ve durumu sonradan diğerine bildirir.