TMK 587. Madde
(1) Gaibin mirasçıları tereke mallarını teslim aldıktan sonra gaibe bir miras düşerse, ona düşen miras payı gaiplik sebebiyle kendilerine kalacak olanlar, ayrıca bir gaiplik kararı almak zorunda kalmaksızın bu miras payının teslimini isteyebilirler.
(2) Gaibe düşen miras payını teslim alanların elde ettikleri gaiplik kararına aynı şekilde gaibin mirasçıları da dayanabilirler.
TMK 587. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 529 uncu maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur. Madde İsviçre MedenîKanununun 549 uncu maddesine uygun olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Kendilerine gaip olandan miras kalanların, gaibin mirasına el koyabilmeleri, her şeyden önce gaiplik kararıaldırmalarına bağlıdır. Gaiplik kararının verilmesinden sonradır ki, tereke mallarıgüvence karşılığıgaibin mirasçılarına teslim edilir. Gaibin mallarının bunlara teslim edilmesinden sonra, bizzat gaibe bir başkasından miras kalırsa, ona düşecek miras payının, gaipliği nedeniyle kendilerine kalacak kişiler, ayrıca gaiplik kararıaldırmak zorunda kalmaksızın, onun mirasçılarının elde ettikleri gaiplik kararına dayanabilirler. Gaibin mirasçılarıda gaip olmasınedeniyle miras payıkendilerine kalacak kimselerin elde etmişbulunduklarıgaiplik kararına aynışekilde dayanabilirler. Her iki gruba dahil olanların da, gaibin mallarına el koyabilmeleri için, gaiplik kararıaldırmalarızorunludur. Ancak gruplardan birine girenler bir gaiplik kararıaldırmışlarsa, diğerlerinin artık böyle bir karar aldırmalarına gerek kalmayacaktır.
Açıklama
TMK Madde 587, gaibin aynı anda hem mirasbırakan hem de mirasçı konumunda bulunabileceği özel bir durumu düzenler ve gaiplik kararının tekrarlanmasını gereksiz kılan pratik bir kolaylık getirir. Birinci fıkraya göre, gaibin mirasçıları tereke mallarını teslim aldıktan sonra gaibe bir miras düşerse, gaiplik sebebiyle bu pay kendilerine kalacak olanlar, ayrıca yeni bir gaiplik kararı almak zorunda kalmaksızın bu miras payının teslimini isteyebilirler. Bu hüküm, TMK m.584’teki güvence karşılığı teslim ve TMK m.586’daki gaibe düşen miras hükümleriyle bir bütün oluşturur. Gerekçede de gaibin mallarına el koymanın önce gaiplik kararı alınmasına bağlı olduğu, ancak bir kez alınan kararın yeniden alınmasına gerek bırakmayacağı açıklanır. Böylece usul ekonomisi sağlanır.
Maddenin işleyişinde temel mantık, gaip hakkında zaten verilmiş bir gaiplik kararının, sonradan ortaya çıkan miras ilişkilerinde de dayanak olarak kullanılabilmesidir. İkinci fıkra bu mantığı karşılıklı hâle getirir: gaibe düşen miras payını teslim alanların elde ettikleri gaiplik kararına, aynı şekilde gaibin mirasçıları da dayanabilir. Yani bir grup hak sahibi gaiplik kararını aldırmışsa, diğer grubun aynı gaip için yeniden mahkemeye başvurup karar aldırması gerekmez. Her iki grubun da gaibin mallarına el koyabilmesi için gaiplik kararı şarttır; ancak gerekçenin de vurguladığı gibi gruplardan biri bu kararı bir kez aldırdığında, diğerleri için yeni bir karar zorunluluğu ortadan kalkar. Bu düzenleme, gaiplik sürelerine ve usulüne ilişkin TMK m.32 vd. hükümleriyle uyum içinde uygulanır.
Bu hükmün pratik sonucu, çifte gaiplik prosedürünün önlenmesi ve hak sahiplerinin gereksiz yargılama yükünden kurtarılmasıdır; teslim, gaipliğine karar verilen kimsenin mirasının teslimine ilişkin kurallara tabidir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, bir kez usulüne uygun verilmiş gaiplik kararının ilgili tüm hak sahiplerince dayanak alınabileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek: yıllar önce kaybolan bir kişinin gaipliğine karar verilip mirası kardeşlerine güvence karşılığı teslim edilmişken, daha sonra bu gaibin amcası vefat eder ve gaibe de bir miras payı düşerse, kardeşler yeniden gaiplik kararı almadan, mevcut karara dayanarak amcanın terekesinden gaibe düşen payın kendilerine teslimini TMK Madde 587 uyarınca isteyebilirler. Böylece gaibin hem bıraktığı hem de kendisine kalan miras tek bir gaiplik kararıyla tasfiye edilir.