TMK 593. Madde

(1) Terekeyi resmen yöneten sulh hâkimi veya onun yönetimle görevlendirdiği kimse, resmen yönetme sebeplerinin ortadan kalkmasına ya da paylaştırmaya kadar, terekeyi hak sahiplerinin haklarının kaybına meydan vermeyecek biçimde iyi bir yönetici gibi özenle yönetmek ve özellikle aşağıda yazılı işleri görmekle yükümlüdür:

1. Henüz yapılmamışsa, terekenin yazımı,

2. Gereken koruma önlemlerinin alınması,

3. Mirasçıların menfaatlerine veya iyi bir yönetimin gereklerine uygun düştüğü takdirde terekedeki malların satılması,

4. Mirasbırakanın alacaklarının tahsili ve borçlarının ödenmesi,

5. Mirasçıların yasal haklarını zedelemediği anlaşılan vasiyetlerin, sulh hâkiminin izni ve asliye hâkiminin onayı ile yerine getirilmesi,

6. Terekeye ait paraların faiz getirmek üzere Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirtilen bir bankaya yatırılması veya bu paralarla Devlet tahvili alınması ve yeterli güvencesi bulunmayan yatırımların güvenceli yatırımlara dönüştürülmesi,

7. Terekede ticarethane, imalâthane veya başka bir işletme varsa, bunların olduğu gibi sürdürülmesi; sürdürmede yarar yoksa, tasfiyesi için gerekli önlemlerin alınması.

(2) Tereke yöneticisi, görevine giren hususlarda miras ortaklığının temsilcisi olup, ortaklık aleyhine açılan davalarda ve yapılan icra takiplerinde ortaklığı temsil eder ve gereken hâllerde ortaklık adına dava açmaya, icra takibinde bulunmaya, davadan feragate, kabule, sulh olmaya ve tahkime yetkilidir; davaları ve takipleri mirasçılara ihbar eder.

(3) Terekenin resmen yönetilmesinde, sulh hâkimi ile yöneticinin işlemleri konusunda, niteliklerine uygun olduğu ölçüde, vesayete ilişkin hükümler uygulanır.

Açıklama

TMK Madde 593, terekenin resmen yönetilmesi halinde yöneticinin görev, temsil yetkisi ve sorumluluğunu ayrıntılı biçimde düzenleyerek bu kurumun pratik işleyişini somutlaştırır. Gerekçede belirtildiği üzere, eski 743 sayılı Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm bulunmuyordu; düzenleme, uygulamada ortaya çıkan ihtiyaçlar göz önüne alınarak yeni getirilmiştir. Maddeye göre terekeyi resmen yöneten sulh hakimi veya görevlendirdiği kimse, yönetme sebepleri ortadan kalkıncaya ya da paylaştırmaya kadar terekeyi, hak sahiplerinin haklarının kaybına meydan vermeyecek biçimde iyi bir yönetici gibi özenle yönetmekle yükümlüdür. Hüküm, resmen yönetme sebeplerini düzenleyen TMK Madde 592 ile doğrudan bağlantılı olup, üçüncü fıkrasında vesayet hükümlerine yaptığı atıfla TMK Madde 403 ve devamı ile ilişkilidir.

Maddenin işleyişinde yöneticinin somut yükümlülükleri sayılarak belirlenmiştir. İlk fıkra; terekenin yazımını, koruma önlemlerinin alınmasını, gerektiğinde terekedeki malların satılmasını, mirasbırakanın alacaklarının tahsili ile borçlarının ödenmesini, mirasçıların haklarını zedelemeyen vasiyetlerin sulh hakiminin izni ve asliye hakiminin onayıyla yerine getirilmesini, terekeye ait paraların yönetmelikte belirtilen bankaya yatırılmasını veya Devlet tahvili alınmasını ve terekedeki işletmenin sürdürülmesi ya da tasfiyesini kapsar. İkinci fıkra ise yöneticiyi miras ortaklığının temsilcisi kılar: ortaklık aleyhine açılan davalarda ve icra takiplerinde ortaklığı temsil eder; gereken hallerde dava açmaya, takip yapmaya, feragate, kabule, sulhe ve tahkime yetkilidir, ancak dava ve takipleri mirasçılara ihbar etmekle yükümlüdür.

Üçüncü fıkra, sulh hakimi ile yöneticinin işlemlerine niteliğine uygun düştüğü ölçüde vesayet hükümlerinin uygulanacağını öngörür; bu da yöneticinin, vasinin tabi olduğu özen ve sorumluluk standardına benzer bir rejime tabi olması anlamına gelir. Dolayısıyla iyi bir yönetici gibi davranma yükümlülüğünü ihlal eden, terekeyi savsaklayan veya zarara uğratan yönetici, hak sahiplerine karşı sorumlu tutulur ve verdiği zararı tazminle yükümlü olur. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, tereke yöneticisinin miras ortaklığını temsil ettiğini ve özen yükümlülüğüne aykırı işlemlerden sorumlu olduğunu kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: terekede bulunan bir işyerini gerekli önlemleri almadan atıl bırakarak kira ve müşteri kaybına yol açan yönetici, bu ihmalinden doğan zarardan mirasçılara karşı sorumlu olur. Böylece TMK Madde 593, terekenin profesyonel ve hesap verebilir biçimde yönetilmesini güvence altına alır.