TMK 635. Madde
(1) Resmî tasfiye, mirasbırakanın yürüyen işlerinin tamamlanmasını, borçlarının yerine getirilmesini, alacaklarının tahsilini, vasiyet borçlarının terekenin olanağı ölçüsünde yerine getirilmesini, zorunlu olduğu takdirde mirasbırakanın haklarının ve borçlarının mahkemece tespitini ve mallarının paraya çevrilmesini kapsar.
(2) Tasfiye memuru, tereke ile ilgili dava, takip ve idarî işlemler hakkında mirasçılara bilgi vermekle yükümlüdür.
(3) Terekedeki taşınmazlar, açık artırma veya bütün mirasçıların kabulü hâlinde pazarlık yoluyla satılır.
(4) Mirasçılar, tasfiye devam ederken tasfiye için gerekli olmayan tereke mallarının ve paranın kısmen veya tamamen kendilerine verilmesini isteyebilirler.
TMK 635. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 575 inci maddesini karşılamaktadır. 1984 tarihli Öntasarıda maddeyle ilgili yapılan değişiklik önerisi yönünde madde dört fıkra hâ line getirilmiştir. Birinci fıkrada alacakların takibi ve borçların ödenmesi kavramlarının alacakların tesbitini de kapsadığıdüşünülerek ayrıca tesbitten söz edilmemiştir. Maddeye yeni eklenen ikinci fıkra hükmüile, tasfiye memurunun mirasçılara bilgi verme yükümüaçıklığa kavuşturulmuştur.
Açıklama
TMK Madde 635, terekenin resmî tasfiyesinin olağan usulle yürütülmesini ayrıntılı biçimde düzenleyerek tasfiye memurunun görev ve yetkilerini belirler. Hüküm, tasfiyenin yönetimini düzenleyen TMK m.634’ü tamamlar ve borca batık tereke hâlinde uygulanacak iflâs usulünü gösteren TMK m.636’nın karşıt durumunu oluşturur. Gerekçeye göre madde eski Kanun’un 575. maddesini karşılamakta olup dört fıkra hâline getirilmiş, özellikle tasfiye memurunun mirasçılara bilgi verme yükümünü açıklığa kavuşturan ikinci fıkra eklenmiştir. Olağan tasfiye, terekenin malvarlığının borçlarını karşıladığı, yani borca batık olmadığı hâllerde uygulanır; bu yönüyle iflâs usulüyle yapılan tasfiyeden ayrılır. Resmî tasfiye, mirasçıların kişisel sorumluluğunu önleyen önemli bir koruma mekanizmasıdır.
Maddenin uygulanmasında tasfiye memuru geniş bir görev yelpazesini üstlenir: mirasbırakanın yürüyen işlerini tamamlar, borçlarını öder, alacaklarını tahsil eder, vasiyet borçlarını terekenin olanağı ölçüsünde yerine getirir ve gerektiğinde mirasbırakanın hak ve borçlarının mahkemece tespitini sağlar. İkinci fıkra uyarınca memur, tereke ile ilgili dava, takip ve idarî işlemler hakkında mirasçılara bilgi vermekle yükümlüdür; bu yüküm, mirasçıların tasfiyeyi denetleyebilmesini sağlar ve TMK m.634/4’teki şikâyet hakkıyla bütünleşir. Üçüncü fıkra, terekedeki taşınmazların kural olarak açık artırmayla, ancak bütün mirasçıların kabulü hâlinde pazarlık yoluyla satılabileceğini öngörür. Dördüncü fıkra ise mirasçılara, tasfiye sürerken tasfiye için gerekli olmayan tereke mallarının veya paranın kendilerine verilmesini isteme imkânı tanıyarak haklarını korur.
Olağan resmî tasfiyenin sonucunda borçlar ödenip alacaklar tahsil edildikten sonra kalan net tereke mirasçılara dağıtılır; mirasçılar ise terekenin borçlarından kişisel mallarıyla sorumlu olmaz. Tasfiye memurunun bilgi verme yükümünü ihlali, mirasçılara şikâyet ve sorumluluk talebi imkânı doğurur. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi içtihatlarında, taşınmazların kural olarak açık artırmayla satılması gerektiği, pazarlık usulünün ancak tüm mirasçıların oybirliğiyle kabulüne bağlı olduğu vurgulanır. Somut bir örnek: bir terekedeki dükkânın değeri konusunda mirasçılar anlaşmışsa ve hepsi pazarlıkla satışı kabul ediyorsa, tasfiye memuru açık artırmaya gerek kalmadan dükkânı belirlenen bedelle satabilir; aksi hâlde mutlaka açık artırma yapılır. Tasfiye sürerken acil para ihtiyacı olan bir mirasçı, dördüncü fıkra uyarınca gerekli olmayan nakdin kendisine verilmesini isteyebilir. TMK Madde 635 böylece düzenli ve denetlenebilir bir tasfiye sağlar.