TMK 657. Madde
(1) Taşınmazlar, paylaşmanın yapıldığı zamandaki gerçek değerleri esas alınarak mirasçılara özgülenir.
(2) Tarımsal taşınmazlar gelir değerine, diğer taşınmazlar sürüm değerine göre özgülenir.
TMK 657. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 595 inci maddesini karşılamaktadır. Maddeye taşınmazların değeri ile ilgili olarak yeni bir fıkra eklenmiştir. Terekedeki tarımsal taşınmaz malların, mirasçılara satışdeğeri ile değil, gelir değeri ile özgülenmesi, mirasçılar aşırıdeğer dalgalanmaları karşısında koruma ya daha elverişli ve hakkaniyete de daha uygun olacağından, tarımsal taşınmazların gelir değeri, diğer taşınmazların da sürüm değeri ile özgüleneceği düzenlenmiştir.
Açıklama
TMK Madde 657, mirasın paylaşılmasında taşınmazların hangi değer üzerinden mirasçılara özgüleneceğini düzenler. Birinci fıkraya göre taşınmazlar, paylaşmanın yapıldığı zamandaki gerçek değerleri esas alınarak özgülenir; ikinci fıkra ise tür ayrımı yaparak tarımsal taşınmazların gelir değerine, diğer taşınmazların sürüm (rayiç) değerine göre özgüleneceğini belirtir. Hüküm, paylaşmanın genel ilkelerini düzenleyen 642 ve devamı maddelerle ve değer uyuşmazlığında hâkimin tespit yetkisini gösteren 658. madde ile birlikte uygulanır. Böylece taşınmazların mirasçılar arasında bölüştürülmesinde esas alınacak değer ölçütü kanunla netleştirilmiş, hem değerlendirme anı hem de değer türü bakımından duraksamaya yer bırakılmamış olur. Gerekçeye göre bu düzenleme, eski metinde hangi değer üzerinden özgüleme yapılacağının belirtilmemiş olmasından doğan boşluğu doldurmak ve özellikle tarımsal taşınmazlar bakımından mirasçıları korumak amacını taşır.
Maddenin uygulama mekanizması, değerin saptanacağı zaman noktasını ve ölçütünü somutlaştırır. Değer, ölüm anına değil, paylaşmanın fiilen yapıldığı tarihe göre belirlenir; bu, ölüm ile paylaşma arasında geçen sürede oluşan değer artış veya azalışlarının gözetilmesini sağlar. Gerekçede vurgulandığı üzere, tarımsal taşınmazların satış değeri yerine gelir değeriyle özgülenmesi, mirasçıları aşırı değer dalgalanmalarına karşı korur ve hakkaniyete daha uygun bir sonuç doğurur. Sürüm değeri ise konut, arsa veya işyeri gibi taşınmazların serbest piyasadaki alım satım bedelini ifade eder. Mirasçılar bu değerler üzerinden paylarını alır; özgülenen taşınmazın değeri payını aşan mirasçı, aradaki farkı diğer mirasçılara denkleştirme yoluyla öder.
TMK Madde 657 uyarınca yapılan değer tespiti hatalı esas alındığında, örneğin tarımsal arazi gelir değeri yerine sürüm değeriyle özgülendiğinde, karar denetimde bozulur. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, tarımsal niteliği bilirkişi incelemesiyle saptanan taşınmazlarda gelir değeri esasının gözetilmesi gerektiğini, paylaşma tarihindeki gerçek değerin keşif ve bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Örneğin, terekede hem tarla hem de kentte daire bulunan bir paylaşımda, tarlanın gelir değeri, dairenin ise sürüm değeri ayrı ayrı saptanır ve mirasçıların payları bu değerler üzerinden denkleştirilir.