TMK 658. Madde
(1) Mirasçılar özgülenme değeri üzerinde uyuşamazlarsa, bu değer sulh hâkimi tarafından belirlenir.
TMK 658. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 596 ncı maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki metinde taşınmazın değerinin resmî bilirkişiler tarafından tespit edileceği belirtilmekle beraber, bilirkişileri kimin seçeceği açıklanmamıştır. Maddede değer tespitinin sulh hâ kimi tarafından yapılacağıaçık bir şekilde ifade edilmiştir. Sulh hâ kimi, bir uzmanlık işi olan değer tespitinde bilirkişilerden yararlanma yoluna gidecektir.
Açıklama
TMK Madde 658, mirasın paylaşılmasında taşınmazların özgülenme değeri üzerinde mirasçıların anlaşamaması hâlinde, bu değerin sulh hâkimi tarafından belirleneceğini düzenler. Hüküm, özgülenmeye esas değeri düzenleyen 657. madde ile doğrudan bağlantılıdır; 657. madde taşınmazların gerçek değer, tarımsal taşınmazların gelir değeri, diğerlerinin sürüm değeri esasını koyarken, TMK Madde 658 bu değerin uyuşmazlık hâlinde nasıl tespit edileceğini gösterir. Paylaşmanın genel çerçevesini çizen 642 ve devamı maddelerle ve paylaşma davasında sulh hukuk mahkemesinin görevini düzenleyen usul kurallarıyla birlikte uygulanan bu hüküm, mirasçılar arasında denkleştirmenin adil yapılabilmesi için değerin objektif biçimde saptanmasını amaçlar. Zira özgülenecek taşınmazın değeri, hem o taşınmazı alacak mirasçının payına yazılacak tutarı hem de diğer mirasçılara ödenecek denkleştirme miktarını belirlediğinden, değerin doğru saptanması paylaşmanın hakkaniyete uygunluğunun ön koşuludur.
Maddenin uygulama mekanizması, öncelikle mirasçıların serbest iradesine dayanır: mirasçılar özgülenecek taşınmazın değerinde anlaşırlarsa, bu anlaşma esas alınır ve hâkimin müdahalesine gerek kalmaz. Ancak değer konusunda uyuşmazlık çıkarsa, görevli sulh hukuk mahkemesi hâkimi değer tespitini yapar. Gerekçede de açıklandığı üzere, eski metinde değerin resmî bilirkişilerce tespit edileceği belirtilmekle birlikte bilirkişiyi kimin seçeceği gösterilmemişti; yeni düzenleme bu tespit yetkisini açıkça sulh hâkimine vermiştir. Hâkim, bir uzmanlık işi olan değer tespitinde bilirkişiden yararlanır; taşınmazın gerçek değerini paylaşmanın yapıldığı tarih itibarıyla belirler ve böylece mirasçıların payları arasında dengeyi kurar.
TMK Madde 658 uyarınca verilen değer tespiti, mirasçıların payına düşecek bedelin ve denkleştirme miktarının temelini oluşturur; hatalı veya eksik bilirkişi raporuna dayanan tespitler bozma sebebi sayılır. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, taşınmazın değerinin paylaşma tarihindeki gerçek değer üzerinden, gerekirse keşif ve uzman bilirkişi marifetiyle belirlenmesi gerektiğini istikrarlı biçimde vurgulamaktadır. Örneğin, üç mirasçıdan birine bir taşınmazın özgülenmesi istenip diğerleri değere itiraz ettiğinde, sulh hâkimi keşif yaparak ve bilirkişi raporu alarak değeri saptar; bu değer üzerinden özgüleneni alan mirasçı, diğerlerine paylarına düşen bedeli öder.