TMK 660. Madde
(1) (Mülga: 30/4/2014-6537/9 md.)
TMK 660. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 597 nci maddesinin ikinci cümlesini karşılamaktadır. Bu hüküm, İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kaldırılan 620 bis maddesini tekrarlamaktadır ve İsviçre Medenî Kanunundaki gibi ayrıbir madde hâ line getirilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 660, kenar başlığı “Taşınırların özgülenmesi” olan ve tarımsal işletmeye ait taşınır malların ehil mirasçıya bırakılmasını düzenleyen bir hüküm iken, 30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır; bugün mülga durumdadır. Hüküm, tarımsal işletmenin özgülenmesine ilişkin 659 ila 668. madde bütününün parçasıydı ve işletmenin taşınmazlarıyla birlikte onu işler tutan taşınır unsurların (hayvanlar, araçlar, demirbaşlar) da bütünlük içinde aynı mirasçıya geçmesini sağlıyordu. Bu yönüyle madde, işletmenin ekonomik bütünlüğünü koruma amacına hizmet ediyordu.
Gerekçeden anlaşıldığı üzere madde, eski metinde tek bir hükmün ikinci cümlesi olarak yer alan bir kuralı, kaynak İsviçre Medenî Kanunundaki gibi ayrı bir madde hâline getirmişti. Mekanizma, taşınmazların özgülenmesini düzenleyen hükümlerle birlikte işlerdi: işletme bir ehil mirasçıya bırakıldığında, onu işler hâlde tutan taşınırlar da ayrı bir paylaşıma konu edilmeden aynı mirasçıya özgülenirdi. Böylece traktörün, sürünün veya hasat ekipmanının diğer mirasçılara dağıtılarak işletmenin işlevsiz kalması önleniyordu. Taşınırların değeri ise özgüleme bedeline dahil edilerek diğer mirasçıların paylarında denkleştirme yoluyla gözetilirdi. Böylece işletmeyi alan mirasçı hem araziyi hem de onu işler kılan taşınırları bütün hâlinde devralırken, diğer mirasçılar bu taşınırların değerine karşılık gelen kısmı para olarak ya da terekedeki başka mallar üzerinden alır; işletmenin üretken yapısı korunurken mirasçılar arasındaki eşitlik de bozulmazdı.
Mülga TMK Madde 660 uyarınca artık taşınırların bu çerçevede özgülenmesi istenemez; tarımsal işletmenin bütünlüğü 5403 sayılı Kanunun ehil mirasçıya devir hükümleri kapsamında korunur. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, 2014 sonrası uyuşmazlıklarda işletmeye ait taşınır ve taşınmaz unsurların bir bütün olarak yeni rejime göre değerlendirileceğini belirtmiştir. Örneğin, mirasbırakanın hayvancılık işletmesinde bulunan sürü ve ekipmanın paylaşımında avukat, bu mülga maddeye değil, işletmenin bütünlüğünü koruyan güncel mevzuat hükümlerine ve denkleştirme esaslarına dayanmalıdır. Sürünün ve ekipmanın işletmeden koparılarak ayrı ayrı paylaştırılması, işletmeyi fiilen işlevsiz bırakacağından, devralacak ehil mirasçı belirlendiğinde bu taşınırların da onunla birlikte değerlendirilmesi; diğer mirasçıların ise taşınırların değerine karşılık denkleştirme almaları talep edilmelidir. Aksi hâlde tarımsal işletmenin ekonomik birliği parçalanır ve hem mirasçıların hem de tarımsal üretimin yararı zedelenir.