TMK 663. Madde
(1) (Mülga: 30/4/2014-6537/9 md.)
TMK 663. Madde Gerekçesi
Madde, kaynak İsviçre Medenî Kanununa 12 Aralık 1940 tarihli Kanunla eklenen eski (621 ter) maddesi hükmünden alınmıştır. Bununla, mirasçılar arasında ergin olmayan ayırt etme gücüne sahip altsoy hısımların bulunmasıhâ linde bu kişilerin ergin olmalarına kadar paylaşmanın ertelenmesi kabul edilmiştir. Madde bu ertelemeyi mutlak bir erteleme olarak öngörmemiştir. Maddede kullanılan “ertelenebilir” sözcüğü, hâ kimin takdir hakkına yer veren bir ifadedir.
Açıklama
TMK Madde 663, kenar başlığı “Ergin olmayan mirasçılar” olan ve tarımsal işletmenin paylaşımının küçük mirasçılar lehine ertelenmesini düzenleyen bir hüküm iken, 30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır; bugün mülga durumdadır. Hüküm, mirasçılar arasında ayırt etme gücüne sahip ancak henüz ergin olmayan altsoy hısımlar bulunması hâlinde paylaşmanın bu kişilerin erginliğine kadar ertelenebilmesini öngörüyordu. Düzenleme, tarımsal işletmenin özgülenmesine ilişkin 659 ila 668. maddeler bütünü içinde yer alıyor ve mirasın genel paylaşımını düzenleyen 642. maddenin tarımsal işletmeye özgü istisnasını oluşturuyordu.
Gerekçede vurgulandığı üzere madde, mutlak bir erteleme öngörmemekte; “ertelenebilir” ifadesiyle sulh hâkimine takdir yetkisi tanımaktaydı. Yani hâkim, küçük mirasçının ileride işletmeyi devralma olasılığını, ailenin geçimini ve işletmenin ekonomik bütünlüğünü değerlendirerek paylaşmayı geciktirip geciktirmeyeceğine karar verirdi. Bu mekanizma, henüz ehliyet ve yeterliliğini ortaya koyamamış küçük mirasçının, erginliğinde işletmeye sahip çıkma şansını koruma amacı taşıyor; bu sırada diğer mirasçıların menfaatleriyle de denge gözetiliyordu. Çünkü erteleme süresizleştirilirse ergin mirasçıların kendi paylarına erişimi engellenmiş olurdu; bu nedenle hâkimin takdiri, küçüğün korunması ile paylaşma hakkının kullanılması arasında ölçülü bir orta yol bulmaya yönelikti. Bugün benzer koruma, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun ehil mirasçı ve yeter gelirli arazi hükümleri çerçevesinde, küçüklerin temsilini düzenleyen velayet ve vesayet kurallarıyla birlikte sağlanmaktadır.
Mülga TMK Madde 663 uyarınca artık erteleme istemi ileri sürülemez. 2014 sonrasında açılan tarımsal arazi paylaşımı davalarında mahkemeler, küçük mirasçıların menfaatini doğrudan eski metne değil, güncel mevzuata ve TMK’nın velayet hükümlerine göre korur. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, mülga özgüleme rejimine dayanan ertelemenin uygulanamayacağına; tarımsal arazinin yeni rejim çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Örneğin, mirasbırakanın geride iki küçük çocuğu ve bir tarımsal işletmesi kaldığında, avukatın bu mülga maddeye değil, yeter gelirli arazi sınırı ve ehil mirasçı atanması yöntemine dayanması; küçüklerin haklarını da velayet veya vesayet makamı eliyle korumaya yönelmesi gerekir. Bu çerçevede araziyi devralacak ehil mirasçının belirlenememesi hâlinde, çocuklar adına paydaşlığın korunması ve gerektiğinde satışla ortaklığın giderilmesi seçenekleri güncel mevzuata göre değerlendirilir.