TMK 664. Madde
(1) (Mülga: 30/4/2014-6537/9 md.)
TMK 664. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun eski 622 nci maddesindeki aslıgöz önünde tutulmak suretiyle yeniden kaleme alınmış ve arılaştırılmak suretiyle anlaşılır hâ le getirilmiştir. Hüküm değişikliği olarak, maddede erteleme için bir süre sınırıolmadığıhâ lde, Tasarıyla bu ertelemenin uygun bir süre ile sınırlıolduğu kabul edilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 664, kenar başlığı “İstem hakkı” olan ve tarımsal işletmenin mirasçıya özgülenmesi rejimine ait bir düzenleme iken, 30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır; bugün mülga durumdadır. Hüküm, tarımsal taşınmazların paylaşımına ilişkin 659 ila 668. maddeler arasındaki bütünün parçasıydı ve işletmenin bölünmeksizin tek bir mirasçıya bırakılmasını isteme yetkisini düzenliyordu. Bu sistem, 6537 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda Değişiklik Yapan Kanun ile tasfiye edilmiş; tarımsal arazilerin miras yoluyla bölünmesi ve devri 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8. ve devamı maddelerine taşınmıştır.
Madde yürürlükteyken, mirasbırakanın tarımsal işletmesinin değerini ve bütünlüğünü koruyabilmek için işletmeyi yürütmeye ehil mirasçının özgüleme istemini öne sürebilmesi amaçlanıyordu. Gerekçede de belirtildiği üzere, eski metinde erteleme için süre sınırı bulunmazken yeni düzenleme bu ertelemeyi uygun bir süreyle sınırlandırmış, böylece diğer mirasçıların paylarına süresiz biçimde ulaşamamaları önlenmek istenmişti. Bugün ise tarımsal arazinin mirasçılara intikalinde, sulh hukuk mahkemesinin özgüleme rejimi yerine, 5403 sayılı Kanun çerçevesinde yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü, ehil mirasçının belirlenmesi ve devir işlemleri esas alınmaktadır. Mirasçılar bir yıl içinde aralarında devralacak kişiyi belirleyemezlerse, dava yoluyla ehil mirasçının tespiti, arazinin bu kişiye devri ya da koşullar oluşmuşsa satışı ve araziyle ilgili koruma tedbirleri gündeme gelir.
Mülga TMK Madde 664’e dayanan bir istem artık ileri sürülemez; 2002 ile 2014 yılları arasında açılmış ve henüz sonuçlanmamış uyuşmazlıklarda dahi mahkemeler 6537 sayılı Kanunun geçiş hükümlerini uygulamak zorundadır. Yargıtay’ın tarımsal arazi paylaşımına bakan ilgili hukuk dairesi kararlarında, mülga özgüleme hükümlerine dayanan taleplerin reddedilerek uyuşmazlığın yeni rejim çerçevesinde çözülmesi gerektiği vurgulanmıştır. Pratikte bir miras avukatı, müvekkiline tarımsal işletmenin tek mirasçıya bırakılmasını talep ederken artık bu mülga maddeye değil, yeter gelirli arazi ve ehil mirasçı kavramlarını düzenleyen güncel mevzuata dayanması gerektiğini açıklamalıdır. Aksi hâlde, dayanağı kalkmış bir hükme yaslanan talep usul ekonomisine aykırı biçimde reddedilir ve müvekkil hak kaybına uğrayabilir; bu nedenle dava dilekçesinin doğru kanuni temele oturtulması belirleyicidir.