TMK 679. Madde
(1) Paylaşmanın tamamlanmasından sonra mirasçılar, paylarına düşen mallar için birbirlerine karşı satım hükümlerine göre sorumludurlar.
(2) Mirasçılar, paylaşmada her birine özgülenmiş olan alacakların varlığını birbirlerine karşı garanti ettikleri gibi; borsaya kayıtlı olan kıymetli evrak dışında, alacağın mirasçının hakkına mahsup edilen miktarı için borçlunun ödeme gücünden adî kefil gibi sorumludurlar.
(3) Garantiye ve kefalete dayanan dava, paylaşma tarihinin veya daha sonra yerine getirilecek alacaklarda muacceliyet tarihinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
TMK 679. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 614 üncü maddesini karşılamaktadır. 132 Madde kenar başlıklarıyla birlikte arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 637 nci maddesinde olduğu gibi üçfıkra hâ line getirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, paylaşma (taksim) konusunun bir mal olmasıhâ linde, paylaşmada kendisine bir tereke malıdüşen mirasçı ya karşıdiğer mirasçıların satım hükümlerine göre sorumlu olması hükme bağlanmıştır. Bunun sonucu olarak, böyle bir malın ayıbından ya da zaptından doğan sorumluluk tamamen satım hükümlerine göre çözümlenecektir. Maddenin ikinci fıkrası ise paylaşmada kendisine, üçüncükişilerdeki alacak hakkıdüşen mirasçı ya karşıdiğer mirasçıların sorumluluğu öngörülmüştür. Bu durumda diğer mirasçıların paylaşmada hissesine alacak hakkıdüşen mirasçı ya karşı, alacağın varlığından ve borçlunun ödeme gücünden sorumluluğunun gündeme geleceği kabul edilmektedir. Alacağın varlığından sorumluluk, alacağın temliki ile ilgili hükümlerde ivazlıtemlik söz konusu ise kabul edilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında bu genel ilkeden ayrılarak, paylaşmada mirasçı ya düşen alacağın ivazlıolmasıkoşulu aranmaksızın, diğer mirasçıların her zaman bunun varlığından sorumluluğu kabul edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, diğer mirasçıların bir başka sorumluluğu olarak, paylaşmada hissesine alacak düşen mirasçı ya karşı bu alacağın borçlusunun ödeme gücünden sorumluluğu öngörülmüştür. Bu sorumlulukların adi kefalet gibi olduğu kabul edilmiştir. Maddenin üçüncüfıkrası ise, paylaşmada alacak nedeniyle gerek alacağın varlığından gerekse borçlunun ödeme gücünden sorumluluğun bir yıllık zamanaşımısüresine tâ bi olduğu hükme bağlanmıştır. Bir yıllık sürenin başlangıcı, paylaşma tarihidir. Ancak paylaşmadan sonra muaccel olacak alacaklar için ise muacceliyet tarihi esas alınacaktır.
Açıklama
TMK Madde 679, paylaşmanın tamamlanmasından sonra mirasçıların paylarına düşen mallar için birbirlerine karşı garanti (zapt ve ayıba karşı tekeffül) borcunu düzenler. Birinci fıkraya göre mirasçılar, paylarına düşen mallar için birbirlerine karşı satım hükümlerine göre sorumludur. İkinci fıkra, paylaşmada özgülenen alacakların varlığını birbirlerine garanti ettiklerini, borsaya kayıtlı kıymetli evrak dışında borçlunun ödeme gücünden adî kefil gibi sorumlu olduklarını belirler. Bu hüküm, paylaşma sözleşmesinin geçersizliğine ilişkin TMK m.680 ile birlikte, paylaşmanın hukukî güvenliğini sağlar ve satım sözleşmesindeki ayıp ve zapt sorumluluğunu düzenleyen TBK m.214 vd. hükümlerine yollama yapar.
Maddenin işleyişinde iki ayrı sorumluluk türü öne çıkar. Birincisi, paylaşmada bir mal kendisine düşen mirasçıya karşı diğer mirasçıların satım hükümlerine göre sorumluluğudur; bu mal ayıplı çıkarsa veya üçüncü kişi tarafından zapt edilirse, sorumluluk tamamen satım hükümleriyle çözümlenir. İkincisi, paylaşmada bir alacak kendisine özgülenen mirasçıya karşı diğerlerinin sorumluluğudur; burada hem alacağın varlığı garanti edilir hem de borçlunun ödeme gücünden adî kefil gibi sorumluluk doğar. Üçüncü fıkra uyarınca garantiye ve kefalete dayanan dava, paylaşma tarihinin veya sonradan yerine getirilecek alacaklarda muacceliyet tarihinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Örneğin paylaşmada bir araç alan mirasçı, aracın gizli ayıbını bir yıl içinde diğer mirasçılara karşı ileri sürmelidir.
Maddenin sonuçları, paylaşmada eşit ve dürüst bir denge sağlanmasını güvence altına alır; hiçbir mirasçı ayıplı mal veya tahsil edilemeyen alacakla mağdur kalmasın diye diğerleri ona karşı sorumlu tutulur. Borsaya kayıtlı kıymetli evrak, piyasa değeri belirli ve riski açık olduğundan bu garantinin dışında bırakılmıştır. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairelerinin kararlarında, paylaşmada özgülenen malın zapt edilmesi veya ayıplı çıkması hâlinde diğer mirasçıların satım hükümlerine göre sorumlu tutulduğu, bu sorumluluğun bir yıllık zamanaşımına tâbi olduğu kabul edilir. Pratikte paylaşmada kendisine bir alacak düşen mirasçı, borçlunun ödeme güçsüzlüğü nedeniyle alacağını tahsil edemezse, TMK Madde 679 uyarınca diğer mirasçılara adî kefalet ölçüsünde başvurabilir.