TMK 70. Madde
(1) Üyelerin ödenti verme borcu tüzükle düzenlenir. Tüzükte düzenleme yoksa üyeler, dernek amacının gerçekleşmesi ve borçlarının karşılanması için zorunlu ödentilere eşit olarak katılırlar. Dernekten çıkan veya çıkarılan üye, üyelikte bulunduğu sürenin ödentisini vermek zorundadır.
(2) Onursal üyeler ödenti vermek zorunda değildir.
TMK 70. Madde Gerekçesi
Madde yürürlükteki Kanunun 64 üncü maddesini karşılamakta olup, İsviçre Medenî Kanununun 71 inci maddesinin Fransızca ve Almanca metnine uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Madde, üyelik yükümlülüklerinden “ödenti verme borcu”nu hükme bağlamakta, bu borcun tüzükle düzenleneceğini, tüzükte hüküm bulunmamasıhâ linde ise üyelerin dernek amacının gerçekleşmesi ve borçlarının karşılanması için zorunlu ödentilere eşit olarak katılacağını, dernekten çıkan ve ya çıkarılan üyenin, üyelikte bulunduğu sürenin ödentisini vermek zorunda olduğunu onursal üyelerin ödenek vermeye zorlanamayacağınıöngörmektedir. Maddeye, ödenti tüzükle belirlenmemişse, üyenin derneğin tüm borçlarınıö demek zorunda olmadığı, sadece amacı ve borçlarının karşılanması için belli bir miktar ödenti vereceği konusunda açıklık getirilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 70. maddesi, dernek üyelerinin ödenti yükümlülüğünü düzenleyen üç fıkralı hükümdür. Madde; ödenti borcunun tüzükle düzenleneceğini, tüzükte hüküm yoksa üyelerin dernek amacının gerçekleşmesi için zorunlu ödentilere eşit katılacağını, çıkan veya çıkarılan üyenin bulunduğu sürenin ödentisini vermek zorunda olduğunu ve onursal üyelerin ödenti vermeyeceğini hükme bağlamaktadır.
Ödenti yükümlülüğü, dernek üyeliğinin temel mali boyutunu oluşturur. Tüzükle belirlenen ödenti; miktarı, ödeme dönemleri, gecikmede uygulanacak yaptırımlar bakımından ayrıntılı biçimde düzenlenebilir. Tüzükte ödenti miktarı belirlenmemişse “zorunlu ödentilere eşit katılım” kuralı devreye girer; bu kural, derneğin gerçek gider ve borçlarını karşılamak için gereken miktarın tüm üyeler arasında eşit bölüştürülmesi anlamına gelir. “Zorunlu” sıfatı, keyfi ya da amaç dışı giderlerin bu yola dayandırılamayacağını ima eder.
Çıkan veya çıkarılan üyenin üyelik süresinin ödentisini ödemesi zorunluluğu, geçmişe dönük yükümlülüğü devam ettirir; gelecek dönem ödentilerini ise ortadan kaldırır. Bu kuralın pratik önemi özellikle yıllık ödenti sistemlerinde ortaya çıkar: yılın ortasında çıkan üye, çıkış gününe kadar olan ödentiyi ödeme yükümlülüğünü korur. Ödentilerin ödenmemesi halinde TMK 67 kapsamında çıkarılma ya da TBK 128 çerçevesinde alacak davası yoluna gidilebilir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, zamanaşımı süresinin ödentiler bakımından her yıl ayrıca işlediğini kabul etmekte; tüzükte özel zamanaşımı öngörülmemişse TBK 147-150 çerçevesinde genel sürelerin uygulanacağını belirtmektedir.