TMK 700. Madde
(1) Bir paydaşın kendi payı üzerinde intifa hakkı kurması hâlinde, diğer paydaşlardan biri intifa hakkının kurulduğunun kendisine tebliğinden başlayarak üç ay içinde paylaşma isteminde bulunursa; satış yoluyla paylaşmada intifa hakkı, buna ilişkin paya düşecek bedel üzerinde devam eder.
TMK 700. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur. Oysa uygulamada pay üzerinde intifa hakkıtesis edilmesinin yarattığıhuzursuzluklarıönleyecek bir hükme ihtiyaçduyulmaktadır. Bu nedenle yeni getirilen bu maddeyle, bir pay üzerinde intifa hakkıkurulmasıhâ linde diğer paydaşlardan biri üçay içinde paylaşma talebinde bulunursa, satışyolu ile yapılacak paylaşmada, pay üzerinde intifa hakkıbulunmaksızın satışın yapılması ve intifa hakkının söz konusu pa ya düşen bedel üzerinde devam etmesi esası getirilmiştir. Üçay geçtikten sonra yapılacak paylaşma istemleri ise intifa hakkınıetkilemeyecektir.
Açıklama
TMK Madde 700, paylı mülkiyette bir paydaşın kendi payı üzerinde intifa hakkı kurması durumunda, paylaşma sırasında intifa hakkı sahibinin konumunu düzenleyen ve eski Kanunda karşılığı bulunmayan yeni bir hükümdür. Maddeye göre bir paydaş, kendi payı üzerinde başkası lehine intifa hakkı kurarsa, diğer paydaşlardan biri intifa hakkının kurulduğunun kendisine tebliğinden başlayarak üç ay içinde paylaşma isteminde bulunduğunda, satış yoluyla yapılacak paylaşmada intifa hakkı, o paya düşecek bedel üzerinde devam eder. Bu düzenleme, pay üzerinde intifa hakkı kurulmasının diğer paydaşlar için yarattığı huzursuzlukları önlemeyi amaçlar; intifa hakkı sahibinin varlığı, paydaşların paylaşma hakkını fiilen engellememelidir.
Hükmün işleyiş mekanizması, intifa hakkının konusunu paydan bedele kaydırma esasına dayanır. Diğer paydaşlardan biri üç aylık süre içinde paylaşma talebinde bulunursa, satış yoluyla yapılacak paylaşmada taşınmaz veya mal, pay üzerinde intifa hakkı bulunmaksızın temiz olarak satılır; intifa hakkı ise satıştan elde edilen ve o paya düşen bedel üzerinde varlığını sürdürür. Böylece alıcı, üzerinde intifa yükü bulunmayan bir mülk edinir ve satış değeri düşmez; intifa hakkı sahibi ise hakkını bedel üzerinde korur. Üç aylık süre kritiktir: bu süre hak düşürücü niteliktedir ve süre geçtikten sonra yapılacak paylaşma istemleri intifa hakkını etkilemez, yani intifa hakkı varlığını malın kendisi üzerinde sürdürür.
Bu mekanizma, paylı mülkiyette TMK m.698’de güvence altına alınan paylaşma isteme hakkı ile intifa hakkı sahibinin menfaati arasında denge kurar; hiçbir tarafın diğerini fiilen kilitlemesine izin vermez. Yargıtay uygulamasında, ortaklığın giderilmesi davalarında pay üzerindeki intifa hakkının bedele dönüşmesi, paydaşların süresinde talepte bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir. Somut bir örnek: bir taşınmaza 1/2 paylarla malik iki kişiden biri, kendi payı üzerinde annesi lehine intifa hakkı kurarsa, diğer paydaş bu durumun kendisine tebliğinden itibaren üç ay içinde paylaşma isterse taşınmaz açık artırmayla intifadan ari olarak satılır ve anne, intifa hakkını oğlunun payına düşen satış bedeli üzerinde kullanmaya devam eder; ancak diğer paydaş bu üç ayı geçirirse intifa hakkı satılan malın üzerinde devam eder.