TMK 795. Madde
(1) İntifa hakkı, taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulur.
(2) Taşınır ve taşınmazlarda intifa hakkının kazanılması ve tescilinde, aksine düzenleme olmadıkça, mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır.
(3) Taşınmaz üzerindeki yasal intifa hakkı tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsa bile, durumu bilenlere karşı ileri sürülebilir. Tescil edilmiş ise, herkese karşı ileri sürülebilir.
TMK 795. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 718 inci maddesini karşılamaktadır. 153 Madde, İsviçre Medenî Kanununun 746 ncı maddesine uygun olarak, iki fıkra hâ linde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. İntifa hakkının kurulmasının konusuna göre taşıdığıözellik ile mülkiyete ilişkin hükümlerin uygulanacağıesasıaçıklanmıştır.
Açıklama
TMK Madde 795, intifa hakkının nasıl kurulacağını, hakkın konusunun türüne göre ayrı esaslara bağlayarak düzenler. Buna göre taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda ise tapu kütüğüne tescil ile intifa kurulur. Madde, kazanım ve tescilde aksine düzenleme olmadıkça mülkiyete ilişkin hükümlerin uygulanacağını öngörerek, intifa hakkını eşya hukukunun genel kazanım rejimine bağlar. Üçüncü fıkra, yasal intifa hakkının taşınmazda tescil edilmemiş olsa bile durumu bilenlere karşı, tescil edilmişse herkese karşı ileri sürülebileceğini hükme bağlar. Düzenleme, intifanın konusunu belirleyen TMK m.794 ile sona ermeyi düzenleyen TMK m.796 arasında köprü kurar; tescile ilişkin gönderme nedeniyle taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasını düzenleyen TMK m.705 hükümleri de burada uygulama alanı bulur.
Uygulamada kurulma biçimi, hakkın konusuna göre farklı şekil şartlarına tabidir. Taşınmazda intifa, geçerli bir hukuki sebebe dayanan tescil talebi ve tapu kütüğüne tescil ile doğar; tescilden önce taraflar arasında yalnızca borçlandırıcı bir ilişki bulunur. Taşınırda zilyetliğin devri, alacakta ise temlik işlemi kurucu rol oynar. Mülkiyete ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanması, örneğin tescilin yolsuz olması halinde TMK m.705 çerçevesinde düzeltme ve iyiniyetli kazanım kurallarının intifaya da uyarlanmasını mümkün kılar. Yasal intifa hakkında ise hakkın doğumu kanundan kaynaklandığından tescil kurucu değil açıklayıcıdır; ancak tescil edilmedikçe hak, yalnızca durumu fiilen bilen üçüncü kişilere karşı etki doğurur.
Hükmün pratik sonucu, intifa hakkının üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirliğinin tescile veya bilgi sahibi olmaya bağlanmasında belirginleşir. Tescil edilmiş intifa, sicile güven ilkesi gereği herkese karşı korunurken; tescilsiz yasal intifa, ancak kötüniyetli kazananlara karşı ileri sürülebilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, taşınmazda intifa hakkının ancak tapuya tescil ile kurulacağını, tescilden önceki sözleşmenin yalnızca kişisel hak doğurduğunu istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Somut bir örnekle, bir kişiye konut üzerinde intifa tanıyan noterde düzenlenmiş bir sözleşme tek başına ayni hak doğurmaz; hak sahibi tapuda tescil yapılmadıkça konutu sonradan satın alan iyiniyetli üçüncü kişiye karşı intifasını ileri süremez. Böylece TMK m.795, kurulma biçimini güvenlik ilkesine bağlayarak işlem güvenliğini korur.