TMK 801. Madde
(1) İntifa hakkı sahibi, yükümlü olmadığı hâlde yaptığı giderler, yenilemeler ve eklemeler için, hak sona erdiğinde, vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca tazminat isteyebilir.
(2) Malikin tazminat vermekten kaçınması hâlinde intifa hakkı sahibi, yaptığı eklemeleri, malı eski hâline getirmek kaydıyla söküp alabilir.
TMK 801. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 725 inci maddesini karşılamaktadır. Madde, iki fıkra hâ linde düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, yürürlükteki metinde yer alan “başkasının işlerini idareye mahsus hükümler” ibaresi ile, “vekâ letsiz işgörme hükümleri”ne yoll ama yapıldığıdikkate alınarak, ifade düzeltilmiştir: Böylece intifa hakkısahibinin, yükümlüolmadığıhâ lde yaptığıgiderler, yenilemeler ve eklemeler için, hak sona erdiğinde sahip olabileceği alacağın kapsamıbelirlenmiştir. İkinci fıkrada da, intifa hakkısahibine, yaptığıeklemeler için, malikin gerekli ödemeyi yapmaktan kaçınmasıhâ li bakımından, malıeski hâ line getirerek söküp alma hakkıtanınmıştır.
Açıklama
TMK Madde 801, intifa hakkı sahibinin yükümlü olmadığı hâlde mala yaptığı giderler, yenilemeler ve eklemeler bakımından hak sona erdiğinde sahip olacağı talep haklarını düzenler. İki fıkra hâlindeki hüküm, intifa süresi boyunca mala yapılan zorunlu olmayan harcamaların tasfiyesini sağlar. Düzenleme, intifa hakkı sahibinin sorumluluğunu öngören TMK m. 800, geri verme istemlerinin zamanaşımını düzenleyen m. 802 ile birlikte okunmalıdır. Birinci fıkra, vekâletsiz iş görme hükümlerine, yani Türk Borçlar Kanunu m. 526 ve devamına açık yollama yaptığından, tazminatın kapsamı bu hükümlere göre belirlenir.
Maddenin işleyişinde ayrım, giderin zorunlu olup olmamasına dayanır. İntifa hakkı sahibi malın olağan bakım ve korunması için zaten yükümlüdür; ancak yükümlü olmadığı hâlde yaptığı giderler, yenilemeler ve eklemeler için hak sona erdiğinde vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca tazminat isteyebilir. Bu yollama, talebin niteliğini belirler: gider malikin yararına ve onun varsayılan iradesine uygunsa intifa hakkı sahibi yaptığı masrafı isteyebilir; aksi hâlde talebi sınırlı kalır. İkinci fıkra, malike tanınan bir seçenek karşısında intifa hakkı sahibine bir koruma getirir: malik tazminat vermekten kaçınırsa, intifa hakkı sahibi yaptığı eklemeleri, malı eski hâline getirmek kaydıyla söküp alabilir. Söküp alma hakkının kullanılması, malın asli durumunun korunması koşuluna bağlanmıştır.
Hükmün sonucu, intifa hakkı sahibinin malı zenginleştiren harcamalarının karşılıksız kalmaması, malikin ise istemediği eklemeler için zorla ödeme yapmaya mecbur tutulmamasıdır. TMK Madde 801 böylece her iki tarafın çıkarını dengeler. Örneğin bir taşınmaz üzerinde intifa hakkı sahibi, yükümlü olmadığı hâlde mülke ısı yalıtımı veya yeni bir ek bölüm yaptırmışsa, hak sona erdiğinde bu giderler için vekâletsiz iş görme ölçüsünde tazminat isteyebilir; malik ödemekten kaçınırsa, hak sahibi eklediği bölümü, yapıyı eski hâline döndürmek koşuluyla söküp götürebilir. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi de zorunlu olmayan giderlerde tazminatın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre belirleneceğini ve söküp alma hakkının eski hâle getirme koşuluna bağlı olduğunu kabul etmektedir.