TMK 807. Madde
(1) Malik, hakkın konusu olan malın hukuka aykırı ya da niteliğine uygun düşmeyen kullanılış biçimine itiraz edebilir.
TMK 807. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 731 inci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur. Yürürlükteki metindeki “haksız” sözcüğü yerine “hukuka aykırı” ifadesi kullanılmıştır. Bu düzenleme ile, intifa hakkının konusu malın malikine, gözetim hakkıtanınmışolmakta ve bu hakkın sınırlarıgösterilmektedir.
Açıklama
TMK Madde 807, intifa hakkına konu malın malikine tanınan gözetim yetkisini düzenler. İntifa hakkı, kullanma ve yararlanma yetkisini intifa hakkı sahibine bıraktığından, malik malın fizikî egemenliğinden uzaklaşır; ancak çıplak mülkiyetin sahibi olarak malın hukuka uygun ve niteliğine yaraşır biçimde kullanılmasında meşru bir menfaati vardır. Bu maddeyle malike, malın hukuka aykırı ya da niteliğine uygun düşmeyen kullanılış biçimine itiraz etme hakkı verilmektedir. Gerekçede belirtildiği üzere hüküm, mülga 743 sayılı Kanun’un 731. maddesini karşılamakta ve eski metindeki ‘haksız’ sözcüğü yerine kapsamı daha geniş ve isabetli olan ‘hukuka aykırı’ ifadesi benimsenmektedir. Böylece malike gözetim hakkı tanınmakta ve bu hakkın sınırları da çizilmektedir.
Hükmün uygulanması iki ayrı kullanım kusurunu kapsar. Birincisi, malın doğrudan hukuk kurallarına aykırı kullanılmasıdır; örneğin intifa konusu taşınmazın ruhsatsız faaliyete tahsis edilmesi ya da yasak bir amaçla işletilmesi bu kapsama girer. İkincisi ise malın niteliğine uygun düşmeyen kullanımdır; tarımsal bir arazinin tahrip edici sanayi faaliyetine açılması veya konut olarak tahsis edilmiş yapının yapısını zedeleyecek biçimde kullanılması gibi durumlar buna örnektir. Malik bu hâllerde itiraz ederek intifa hakkı sahibinden kullanımın düzeltilmesini ya da zarar verici davranışa son verilmesini isteyebilir. Gözetim yetkisi, malike malın işletilmesine doğrudan müdahale veya yararlanmayı engelleme imkânı vermez; yalnızca hukuka aykırı yahut malın özüne aykırı kullanıma karşı koyma niteliği taşır ve bu çerçeveyle sınırlıdır.
İtiraza rağmen aykırı kullanım sürerse malik, hakkını mahkeme önünde ileri sürerek aykırı davranışın men’ini ve doğan zararın giderilmesini talep edebilir; ağır ihlallerde intifa hakkının sona erdirilmesine kadar varan sonuçlar gündeme gelebilir. Örneğin, bir bağ üzerinde intifa hakkı bulunan kişi asmaları sökerek araziyi moloz döküm sahasına çevirirse, malik bu niteliğe aykırı kullanıma itiraz edebilir ve giderilmezse dava yoluna gidebilir. Yargıtay uygulamasında, malikin gözetim yetkisinin malın özünü koruma amacı taşıdığı, intifa hakkı sahibinin olağan kullanımına keyfî müdahale aracı olamayacağı vurgulanmaktadır. Bu yönüyle TMK Madde 807, çıplak mülkiyet ile yararlanma hakkı arasındaki dengeyi malın özünü koruyacak biçimde gözeten bir denetim aracıdır.