TMK 814. Madde

(1) Malvarlığı intifaında, intifa hakkı sahibi bu malvarlığındaki borçların faizlerini ödemekle yükümlüdür. Ancak, durum ve koşullar haklı gösteriyorsa, intifa hakkı sahibi bu yükümlülükten kurtarılmasını isteyebilir. Bu takdirde intifa hakkı, borçların ödenmesinden sonra kalan kısım üzerinde devam eder.

Açıklama

TMK Madde 814, bir malvarlığının tamamı üzerinde kurulan intifa hakkında, o malvarlığına dahil borçların faizlerinin kim tarafından ödeneceğini düzenler. İntifa hakkı yalnız tek bir mal üzerinde değil, bir malvarlığının bütünü üzerinde de kurulabilir (TMK m.794); bu durumda intifa hakkı sahibi malvarlığının aktiflerinden yararlanırken, pasiflerin yüküne de katlanması gerekir. Maddenin kenar başlığı, içeriğe uygun olarak “bir mameleğin borçlarının faizi” yerine “malvarlığı intifaında borçların faizi” biçiminde düzenlenmiştir. Düzenleme, malvarlığı intifaında aktif-pasif dengesini kurarak, intifa hakkı sahibinin yalnızca getirilerden yararlanıp borç yükünden tamamen kaçınmasını engeller. Böylece malvarlığının ekonomik bütünlüğü ve çıplak mülkiyeti elinde tutan malikin menfaati birlikte korunmuş olur.

Maddenin uygulama mekanizması, faiz yükünün intifa hakkı sahibine yüklenmesi ve bundan kurtulma imkânı üzerine kuruludur. Kural olarak malvarlığı intifaında, intifa hakkı sahibi bu malvarlığındaki borçların faizlerini ödemekle yükümlüdür; çünkü o, malvarlığının getirilerinden yararlanmaktadır ve borçların faizi de bu getiriden karşılanmalıdır. Ancak madde, intifa hakkı sahibine bir çıkış yolu tanır: Durum ve koşullar haklı gösteriyorsa, intifa hakkı sahibi bu faiz ödeme yükümlülüğünden kurtarılmasını isteyebilir. Bu istemin kabulü hâlinde intifa hakkı, borçların ödenmesinden sonra kalan kısım üzerinde devam eder; yani malvarlığının borçları tasfiye edilir ve intifa hakkı yalnızca kalan net değer üzerinde sürer. Böylece intifa hakkı sahibi ağır borç yükü altında ezilmekten kurtulur, fakat yararlanma alanı da daralır.

Bu mekanizmanın sonucu, intifa hakkı sahibinin tercihe bağlı olarak ya faizleri ödeyerek tüm malvarlığından yararlanması ya da yükümlülükten kurtularak borçlar düşüldükten sonra kalan kısım üzerinde sınırlı yararlanmaya razı olmasıdır. Yargıtay’ın intifaya ilişkin yaklaşımında, malvarlığı intifaında aktif ile pasif arasındaki dengenin gözetilmesi ve intifa hakkı sahibinin getiriden yararlandığı ölçüde borç yüküne katlanması esası benimsenmektedir. Somut bir örnekte, bir kişiye mirasbırakanın tüm malvarlığı üzerinde intifa hakkı tanındığında, bu malvarlığında bankaya olan kredi borçlarının faizleri kural olarak intifa hakkı sahibince ödenir. Ancak faiz yükü malvarlığının getirisini aşacak kadar ağırsa ve koşullar haklı gösteriyorsa, intifa hakkı sahibi bu yükten kurtulmayı isteyebilir; bu hâlde borçlar tasfiye edilir, intifa hakkı yalnızca geriye kalan net malvarlığı üzerinde devam eder.