TMK 84. Madde
(1) Yönetim kurulu, beş asıl ve beş yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur.
(2) Yönetim kurulu üye sayısı, boşalmalar sebebiyle üye tamsayısının yarısının altına düşerse; genel kurul, kalan yönetim kurulu üyeleri veya denetim kurulu tarafından bir ay içinde toplantıya çağrılır. Çağrı yapılmazsa, üyelerden birinin istemi üzerine, sulh hâkimi, üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.
TMK 84. Madde Gerekçesi
Maddede dernek yönetim kurulunun nasıl oluşturulacağıkonusu düzenlenmiştir. Bunun için beşasıl ve beşyedek üye yeterli görülmüştür. Bunlar asgari sayılardır. Dernek tüzüğünde yönetim kurulunun daha fazla üyeden oluşacağıöngörülebilir.
Açıklama
TMK Madde 84, dernek yönetim kurulunun oluşumunu düzenleyerek bu organın asgari üye sayısını emredici biçimde belirler. Hükme göre yönetim kurulu, en az beş asıl ve beş yedek üyeden oluşmak zorundadır; tüzük daha yüksek bir sayı öngörebilir ancak bu alt sınırın altına inemez. Yönetim kurulu, TMK Madde 85 uyarınca derneği temsil eden ve yürütme işlerini gören icra organıdır; genel kurulun belirlediği iradeyi hayata geçirir. Düzenleme, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Yedek üye kurumu, asıl üyeliklerde boşalma hâlinde kurulun kesintisiz işlemesini güvence altına alan tamamlayıcı bir mekanizma olarak öngörülmüştür.
Maddenin ikinci fıkrası, kurulun çalışamaz hâle gelmesini önleyen koruyucu bir usul getirir. Boşalmalar nedeniyle yönetim kurulu üye tamsayısının yarısının altına düşerse, kalan üyeler veya denetim kurulu bir ay içinde genel kurulu toplantıya çağırmakla yükümlüdür. Bu çağrı, yedek üyelerin de göreve getirilmesine rağmen yeter sayının sağlanamadığı durumlarda devreye girer. Çağrı yapılmazsa, dernek üyelerinden herhangi biri sulh hukuk hâkimine başvurarak süreci başlatabilir. Hâkim, üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir; böylece organsızlık nedeniyle derneğin felç olması engellenmiş olur. Bu mekanizma, TMK Madde 75’teki olağanüstü çağrı usulüyle paralel bir koruma sağlar.
Asgari üye sayısı şartına uyulmaması, kurulun aldığı kararların geçerliliğini tartışmalı hâle getirir ve denetim makamlarınca eksikliğin giderilmesi istenebilir; kalıcı organsızlık ise TMK Madde 87 kapsamında derneğin kendiliğinden sona ermesi sonucunu doğurabilir. Yargıtay, yönetim kurulunun yeter sayıdan yoksun kaldığı hâllerde alınan kararların hukuki sonuç doğurmayacağını, bu durumda öncelikle genel kurulun toplanması gerektiğini kabul etmektedir. Pratikte örneğin yedi asıl üyeli bir kurulda art arda istifalarla aktif üye sayısı dörde, yedeklerin de tükenmesiyle ikiye düşerse, yarısının altına inildiğinden denetim kurulu bir ay içinde genel kurulu toplamalı; ihmal hâlinde üyelerden biri sulh hâkimliğine başvurarak üç üyenin görevlendirilmesini sağlayabilir ve dernek yeni kurulunu seçer.